Advertisement
สุขภาพ

ยาลดน้ำหนัก GLP-1 ผู้ใช้ 44% ปรับวิธีใช้ยาเอง ยาผสมคืออะไร

ยาลดน้ำหนัก GLP-1 ในสหรัฐฯ ผู้ใช้ 44% ปรับวิธีใช้ยาเอง อ่านผลสำรวจ CDC และดูว่ายาผสมต่างจากยาที่ผ่านการอนุมัติอย่างไร

ยาลดน้ำหนัก GLP-1 ผู้ใช้ 44% ปรับวิธีใช้ยาเอง ยาผสมคืออะไร

ผลสำรวจของศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ (Centers for Disease Control and Prevention หรือ CDC) ในรายงาน MMWR เมื่อ 12 พ.ย. 2569 พบว่าผู้ใหญ่สหรัฐฯ ราว 9.8% ใช้ยาลดน้ำหนัก GLP-1 ในรอบ 12 เดือน และผู้ใช้ราว 44% ปรับวิธีใช้ยาจากที่แพทย์สั่ง ที่พบบ่อยที่สุดคือการข้ามโดส ผู้ใช้ที่ปรับวิธีใช้ยาอ้างถึงราคา ยาขาด และยาผสม

ตัวเลขทั้งหมดมาจากผู้ใหญ่สหรัฐฯ จึงไม่ควรนำมาเทียบตรงกับสถานการณ์ในไทย ส่วนผู้ที่สนใจยากลุ่มนี้ ควรคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรให้ชัดว่ายาที่ได้รับคือยาอะไร ใครเป็นผู้สั่งจ่าย และเป็นยาผสมหรือไม่ ก่อนเริ่มใช้หรือเปลี่ยนวิธีใช้ยา

ผลสำรวจ CDC จากผู้ใหญ่สหรัฐฯ 8,118 คน และข้อจำกัดของตัวเลข

CDC เก็บข้อมูลเดือน ก.ค.-ส.ค. 2568 ผ่านระบบสำรวจ Rapid Surveys System ซึ่งเป็นแบบสำรวจออนไลน์ มีผู้ใหญ่ตอบครบ 8,118 คน และมี 976 คนที่บอกว่าใช้ยากลุ่ม GLP-1 ผู้ใช้กลุ่มนี้คือคนที่ตอบคำถามต่อเรื่องการปรับวิธีใช้ยาและยาผสม

ข้อมูลทั้งหมดมาจากการที่ผู้ตอบรายงานเอง ไม่ได้ตรวจประวัติการรักษาหรือใบสั่งยา และอัตราตอบกลับสะสมของแผงสำรวจค่อนข้างต่ำ คือ 13.3% ในแผง AmeriSpeak และ 3.8% ในแผง KnowledgePanel ผลสำรวจแบบนี้บอกภาพรวมได้ แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าการปรับวิธีใช้ยาทำให้ผลการรักษาดีขึ้นหรือแย่ลง และไม่ใช่งานทดลองทางคลินิก

รายงานแยกดูตามกลุ่มด้วย ผู้หญิงใช้ยากลุ่มนี้ 11.9% เทียบกับผู้ชาย 7.6% ส่วนกลุ่มที่เป็นเบาหวานใช้ถึง 47.4% เทียบกับ 5.7% ในกลุ่มที่ไม่เป็นเบาหวาน ตัวเลขเหล่านี้เป็นการรายงานของผู้ตอบเองเช่นกัน

ผู้ใช้ยาลดน้ำหนัก GLP-1 ปรับวิธีใช้ยาเอง ราคาและหายาไม่ได้เป็นเหตุผลที่พบมาก

ผู้ใช้ราว 44% ปรับวิธีใช้ยาจากที่สั่ง การข้ามโดสพบบ่อยที่สุดที่ 28% ราว 12% ลดหรือหยุดยาเพราะผลข้างเคียงหรืออาการที่เกิดขึ้น ในกลุ่มที่ปรับวิธีใช้ยา 38% ระบุว่าเป็นเพราะราคา และ 36% ระบุว่าเป็นเพราะหายาไม่ได้

อายุมีผลชัดเจน ผู้ใช้อายุ 18-39 ปี ปรับวิธีใช้ยา 54% ขณะที่ผู้ใช้อายุ 65 ปีขึ้นไปปรับ 30% ในกลุ่มอายุน้อย 58% ที่ปรับยาอ้างราคา เทียบกับ 20% ในกลุ่มสูงอายุ และ 37% ของกลุ่มอายุน้อยเลื่อนการรับยาตามใบสั่ง เทียบกับ 6% ของกลุ่มสูงอายุ ตัวเลขเหล่านี้ชี้ว่าต้นทุนเป็นแรงกดดันสำคัญของคนที่ใช้ยากลุ่มนี้

รายงานไม่ได้ให้ข้อสรุปว่าการปรับยาแบบใดดีหรือไม่ดี การเปลี่ยนวิธีใช้ยาควรคุยกับแพทย์ที่ดูแลก่อนเสมอ ไม่ควรข้ามโดส ลดโดส หรือหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษา

ยาผสมต่างจากยาที่ผ่านการอนุมัติอย่างไร / ตัวยาสำคัญ ตัวยาสำคัญเหมือนกัน เหมือนยาที่ผ่านการอนุมัติ / การประเมิน ผ่านการประเมินตามขั้นตอนของหน่วยงานกำกับดูแล FDA ไม่ประเมินความปลอดภัย ประสิทธิผล คุณภาพ / ปรับวิธีใช้ยา ผู้ที่ไม่ใช้ยาผสมปรับ 36% ผู้ใช้ยาผสมปรับ 62%
ข้อแตกต่างของยาผสมกับยาที่ผ่านการอนุมัติอยู่ที่กลไกการประเมิน

ยาผสมกับยาที่ผ่านการอนุมัติต่างกันที่กลไกการประเมิน

ผู้ใช้ 22.6% ในผลสำรวจใช้ยาผสม และอีก 8.8% ไม่ทราบว่ายาที่ตนใช้เป็นยาผสมหรือไม่ รายงานของ CDC อธิบายว่ายาผสมคือยาที่มีตัวยาสำคัญเหมือนยาที่ผ่านการอนุมัติ แต่ไม่ได้รับการอนุมัติจากองค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA)

รายงานระบุว่า FDA ไม่ได้ประเมินความปลอดภัย ประสิทธิผล และคุณภาพของยาผสมก่อนวางขาย ขณะที่ยาที่ผ่านการอนุมัติผ่านการประเมินตามขั้นตอนของหน่วยงานกำกับดูแล ข้อแตกต่างจึงอยู่ที่กลไกการประเมิน รายงานไม่ได้สรุปว่ายาผสมอันตรายหรือปลอดภัยโดยรวม ผู้ใช้จึงควรรู้ว่ายาที่ตนได้รับเป็นยาประเภทใด ซึ่งเป็นเรื่องที่ผู้ใช้ 8.8% ในผลสำรวจยังไม่รู้

ผู้ใช้ยาผสมปรับวิธีใช้ยา 62% สูงกว่ากลุ่มที่ไม่ได้ใช้ยาผสมที่ 36% รายงานไม่ได้บอกเหตุผลว่าทำไมต่างกัน จึงไม่ควรตีความว่ายาผสมเป็นสาเหตุโดยตรงของการปรับยา เพราะข้อมูลทั้งหมดมาจากการรายงานของผู้ตอบเอง

เช็กเลข อย. และสิทธิเบิกยาได้ที่ อย. และ สปสช.

สถานะการขึ้นทะเบียนของยากลุ่ม GLP-1 กติกาการขายออนไลน์ และสิทธิเบิกยาในระบบบัตรทอง ผู้อ่านตรวจได้โดยตรงที่ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ควรเช็กกับสองหน่วยงานนี้ก่อนตัดสินใจซื้อหรือใช้ยา

ผู้ที่เห็นโฆษณายาฉีดลดน้ำหนักออนไลน์ ควรถามผู้ขายหรือสถานพยาบาลให้ชัดว่ายามีเลขทะเบียนของ อย. หรือไม่ ใครเป็นผู้สั่งจ่าย และเป็นยาผสมหรือไม่ แล้วนำข้อมูลไปตรวจกับฐานข้อมูลของ อย. และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ราคาที่ถูกผิดปกติหรือการขายโดยไม่ผ่านแพทย์เป็นเรื่องที่ควรสอบถามให้ชัดก่อนตัดสินใจ

ก่อนเริ่ม เปลี่ยน หรือหยุดการรักษาด้วยยากลุ่มนี้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเสมอ เพราะขนาดยาและความเหมาะสมขึ้นกับแต่ละคน

ที่มา: ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ (CDC) รายงาน MMWR ปีที่ 75 ฉบับที่ 44

บทความที่เกี่ยวข้อง