ธปท. เงินสด 5 ล้านบาท เริ่มตรวจเข้มที่สาขา 1 พ.ย. รายการไหนโดน ต้องเตรียมอะไร

ธปท. เงินสด 5 ล้านบาท รายการไหนเข้าเกณฑ์

รายการหลักคือการฝากเงินสดตั้งแต่ 5 ล้านบาทขึ้นไปในวันเดียวกัน รายการนี้ต้องผ่าน EDD ตามข่าว ธปท. ธนาคารอาจสอบถามแหล่งที่มาของเงิน วัตถุประสงค์ของการทำรายการ หรือขอเอกสารประกอบ โดยปรับตามระดับความเสี่ยงของลูกค้าแต่ละราย

ประกาศฉบับนี้ขยายให้เกณฑ์ 5 ล้านบาทครอบคลุมธุรกรรมเงินสดอีกหลายประเภท ได้แก่ ฝากเช็กหรือดราฟต์ที่ไม่ทราบแหล่งที่มาชัดเจน แลกเปลี่ยนธนบัตรสกุลเงินบาท รับเงินสดเพื่อออกเช็กหรือดราฟต์ ซื้อ ขาย หรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ และรับชำระค่าเบี้ยประกันภัย ค่าผลิตภัณฑ์การลงทุน หรือธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงิน ข่าวระบุเพียงว่าธุรกรรมเหล่านี้ถูกขยายให้อยู่ในเกณฑ์ ไม่ได้ระบุว่าต้องถูกถามที่มาของเงินแบบเดียวกับการฝากเงินสด

เรื่องการนับยอด ข่าวของ ธปท. ระบุว่านับรวมในวันเดียวกันอย่างชัดเจนเฉพาะการฝากเงินสด ส่วนธุรกรรมประเภทอื่นระบุเพียงว่าตั้งแต่ 5 ล้านบาทขึ้นไป รายละเอียดนิยามของแต่ละธุรกรรมและข้อยกเว้นต้องดูจากประกาศฉบับเต็ม

หลักเกณฑ์นี้ใช้เฉพาะธุรกรรมที่ทำผ่านสาขา ไม่กระทบการใช้บริการผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์

เอกสารที่ควรเตรียมก่อนไปสาขา

ตัวอย่างคำถามที่ ธปท. ระบุในข่าวผูกกับการฝากเงินสด คือแหล่งที่มาของเงิน วัตถุประสงค์ และเอกสารประกอบ ข่าวไม่ได้ระบุว่าต้องใช้เอกสารชนิดใด ธนาคารแต่ละแห่งจึงอาจขอไม่เหมือนกัน และขึ้นกับระดับความเสี่ยงของลูกค้าแต่ละราย

ต่อไปนี้เป็นข้อสังเกตทั่วไป ไม่ใช่รายการที่ ธปท. กำหนด ผู้ที่ต้องทำรายการเงินสดก้อนใหญ่อาจเตรียมหลักฐานที่อธิบายที่มาของเงินและเหตุผลของการทำรายการไว้ล่วงหน้า เช่น

• สัญญาซื้อขายหรือใบเสนอราคา ถ้าเงินมาจากการขายหรือใช้ซื้อทรัพย์สิน
• ใบเสร็จหรือบันทึกรายรับของกิจการ ถ้าเป็นเงินสดจากการค้า
• หลักฐานการถอนเงินจากบัญชีเดิม ถ้าเป็นเงินที่ถอนมาก่อน
• เอกสารยืนยันตัวตนและเอกสารของกิจการ ถ้าทำรายการในนามนิติบุคคล

ลองดูตัวอย่างสถานการณ์ทั่วไป สมมุติว่าผู้ขายรถยนต์ได้รับเงินสดจากผู้ซื้อ แล้วนำไปฝากที่สาขาในวันเดียวกันรวม 5 ล้านบาทขึ้นไป รายการนี้เป็นการฝากเงินสดที่เข้าเกณฑ์ตามประกาศ สัญญาซื้อขายและเอกสารโอนทะเบียนรถอาจช่วยอธิบายว่าเงินก้อนนี้มาจากไหน แต่ธนาคารจะขอเอกสารอะไรจริงขึ้นกับดุลยพินิจและนโยบายของธนาคารนั้น

อีกสถานการณ์คือร้านแลกเงินที่ซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศมูลค่าตั้งแต่ 5 ล้านบาทขึ้นไป ธุรกรรมประเภทนี้อยู่ในรายการที่ประกาศขยายให้ครอบคลุม ร้านที่มีเงินสดหมุนเวียนสูงเป็นปกติอาจเตรียมบันทึกรายรับ รายการซื้อขายประจำวัน และเอกสารของกิจการไว้ให้ครบ เพื่อให้อธิบายลักษณะธุรกิจของตัวเองได้เมื่อถูกสอบถาม ทั้งสองตัวอย่างนี้เป็นข้อสังเกตทั่วไป ไม่ได้มาจากประกาศของ ธปท.

ก่อนไปสาขา การโทรถามธนาคารว่าต้องใช้เอกสารอะไรจะช่วยลดโอกาสต้องเสียเวลาที่เคาน์เตอร์ ถ้ารายการอยู่ใกล้ 5 ล้านบาท ควรถามด้วยว่าธนาคารนับยอดอย่างไร

เป้าหมายต้านเงินเทาและภัยทุจริต

ธปท. ระบุว่าประกาศนี้ช่วยป้องกันปัญหาเงินเทา และยกระดับความโปร่งใสและความปลอดภัยของระบบการเงินไทย ประกาศยังสอดคล้องกับแนวทาง Bangkok Blueprint for Fraud-Resilient Financial Services ที่ ธปท. ริเริ่มร่วมกับกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (International Monetary Fund หรือ IMF) และธนาคารโลก เพื่อเสริมความเข้มแข็งของภาคการเงินในการป้องกันและรับมือภัยทุจริต

ประกาศฉบับนี้เป็นเรื่องการตรวจสอบลูกค้า ไม่ได้ห้ามทำรายการเงินสด สถาบันการเงินยังมีหน้าที่อำนวยความสะดวกแก่ลูกค้าอย่างเหมาะสม และต้องดูแลลูกค้าที่ได้รับผลกระทบอย่างรวดเร็วและเป็นธรรม

สิ่งที่ธนาคารต้องทำเพิ่มคือรายงาน ธปท. เมื่อพบธุรกรรมผิดปกติหรือไม่สอดคล้องกับพฤติกรรมปกติของลูกค้า ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่ทำรายการถึง 5 ล้านบาทจะถูกรายงาน

ความคืบหน้าล่าสุด

ตั้งแต่ 1 พ.ย. 2569 สถาบันการเงินต้องใช้หลักเกณฑ์ตามประกาศ ธปท. ที่ 57/2569 ธปท. ยังไม่ได้ระบุในข่าวว่าแต่ละธนาคารจะขอเอกสารอะไรบ้าง

รายละเอียดนิยามของธุรกรรมและข้อยกเว้นอยู่ในประกาศฉบับเต็ม ผู้ที่วางแผนทำรายการเงินสดก้อนใหญ่ควรติดตามจากเว็บไซต์ ธปท. เป็นหลัก

ที่มา: ข่าว ธปท. ฉบับที่ 40/2569 ลงวันที่ 26 ต.ค. 2569 และประกาศ ธปท. ที่ 57/2569 ตามที่แถลงในข่าวฉบับเดียวกัน ส่วนตัวอย่างสถานการณ์และเอกสารที่ควรเตรียมเป็นข้อสังเกตทั่วไป ไม่ได้มาจาก ธปท.