AI SEO คือการเขียนและจัดเนื้อหาเว็บไซต์ให้ระบบ AI ที่ตอบคำถามผู้ใช้เลือกหยิบไปอ้างอิงหรือแสดงเป็นแหล่งที่มา ดังนั้นคำตอบที่ผู้อ่านเห็นก่อนอาจมาจากหน้าเว็บที่ปรับตัวเข้ากับระบบได้ดี ไม่ใช่หน้าที่ถูกต้องหรือลึกที่สุดเสมอไป นักเรียนที่ใช้ AI หาข้อมูลทำรายงาน ผู้ที่ค้นข้อมูลสุขภาพหรือการเงิน และผู้ที่เทียบนโยบายก่อนตัดสินใจ จึงควรรู้ว่าคำตอบที่ได้ผ่านการคัดเลือกมาแล้วหนึ่งชั้น
เรื่องนี้ไม่ใช่การคาดเดาล้วนๆ เพราะมีงานวิจัยที่วัดผลไว้ และผู้ให้บริการค้นหารายใหญ่อย่าง Google ก็ออกแนวทางเรื่องนี้ไว้แล้ว
งานวิจัยพบว่าปรับเนื้อหาให้ AI เลือก เพิ่มการมองเห็นได้ถึง 40%
งานวิจัยชื่อ GEO: Generative Engine Optimization ซึ่งรับเข้าประชุมวิชาการ KDD 2024 ตั้งชื่อวิธีนี้ว่า Generative Engine Optimization หรือ GEO คือกรอบการปรับเนื้อหาให้ไปปรากฏในคำตอบของเครื่องมือค้นหาที่ใช้โมเดลภาษาสรุปข้อมูลจากหลายแหล่ง ทีมผู้วิจัยซึ่งมี Pranjal Aggarwal และ Vishvak Murahari ร่วมอยู่ด้วย สร้างชุดทดสอบ GEO-bench ที่มีราว 10,000 คำถามจากหลายหมวด แล้วลองปรับเนื้อหาหลายแบบ ผลคือการมองเห็นในคำตอบเพิ่มได้ถึง 40% และวิธีที่ได้ผลดีจะต่างกันไปตามหมวดของเรื่อง
วิธีที่ให้ผลดีที่สุดสามอย่างคือเพิ่มคำพูดอ้างอิง เพิ่มสถิติ และอ้างแหล่งที่มา งานวิจัยรายงานว่าสามวิธีนี้เพิ่มคะแนนการมองเห็นราว 30-40% และเพิ่มคะแนนความประทับใจของผู้อ่านราว 15-30% เมื่อทดสอบกับ Perplexity.ai การเพิ่มคำพูดอ้างอิงทำให้คะแนนการมองเห็นขยับจาก 24.1 เป็น 29.1
ข้อที่ต้องเข้าใจให้ตรงคือ งานนี้วัดเรื่องการมองเห็นของเนื้อหาในคำตอบ ไม่ได้วัดว่าเนื้อหานั้นถูกต้องกว่าหรือลึกกว่า เนื้อหาที่ใส่สถิติและคำพูดอ้างอิงครบอาจถูกเลือกมากขึ้น ไม่ว่าตัวเลขและคำพูดเหล่านั้นจะเชื่อถือได้เพียงใด จึงเป็นเหตุผลที่ผู้อ่านควรตรวจที่มาของตัวเลขเอง
เว็บอันดับท้ายๆ ได้ประโยชน์ และ Google บอกว่าไม่ต้องมีเทคนิคพิเศษ
งานวิจัยเดียวกันระบุว่า GEO ช่วยเว็บที่อยู่อันดับต่ำในหน้าผลค้นหามากเป็นพิเศษ ตัวเลขชุดนี้มาจากเครื่องมือค้นหาจำลองของทีมวิจัย ซึ่งใช้โมเดล GPT-3.5 สรุปคำตอบจากผลค้นหา Google 5 อันดับแรก ในการทดลองนี้ วิธีอ้างแหล่งที่มาทำให้เว็บอันดับ 5 มีการมองเห็นเพิ่มขึ้น 115.1% ขณะที่เว็บอันดับ 1 มีการมองเห็นลดลงเฉลี่ย 30.3% ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้วัดจาก Perplexity หรือ Google จริง
ผลทดลองบ่งชี้ว่าภาพที่ว่าแบรนด์ใหญ่ซึ่งมีทีมทำ SEO จะได้เปรียบเสมอ อาจไม่จริงเสมอไป และผู้ประกอบการรายเล็กที่รู้วิธีอาจมีโอกาสแย่งพื้นที่ในคำตอบได้ แต่ยังต้องรอดูว่าผลแบบเดียวกันจะเกิดกับระบบจริงมากน้อยเพียงใด
ด้าน Google ระบุในคู่มือ AI features and your website ว่าไม่มีข้อกำหนดเพิ่มเติมหรือการปรับแต่งพิเศษเพื่อให้ปรากฏใน AI Overviews และ AI Mode หน้าเว็บต้องถูกจัดทำดัชนีและมีสิทธิ์แสดงใน Google Search พร้อมข้อความตัวอย่าง (snippet) เท่านั้น ไม่ต้องสร้างไฟล์หรือมาร์กอัปใหม่สำหรับ AI โดยเฉพาะ
Google อธิบายว่าทั้งสองระบบอาจใช้เทคนิค query fan-out คือสั่งค้นหาหลายคำที่เกี่ยวข้องกันทั้งหัวข้อย่อยและแหล่งข้อมูลต่างๆ เพื่อหาหน้าที่รองรับคำตอบ ทำให้ลิงก์ที่แสดงกว้างและหลากหลายกว่าการค้นหาแบบเดิม แนวปฏิบัติที่ Google แนะนำยังเป็นพื้นฐานเดิม เช่น เปิดให้บอตเข้าอ่านเว็บได้ ทำลิงก์ภายในให้หาเจอง่าย เก็บเนื้อหาสำคัญเป็นข้อความ และให้ข้อมูลโครงสร้างตรงกับสิ่งที่เห็นบนหน้า ทั้งนี้ Google ย้ำว่าทำครบแล้วก็ไม่รับประกันว่าจะถูกจัดทำดัชนีหรือแสดงผล
เนื้อหาภาษาไทยเป็นส่วนเล็กมากของเว็บโลก
จนถึงวันที่ 25 ต.ค. 2569 W3Techs รายงานว่าเว็บที่ทราบภาษาของเนื้อหา ใช้ภาษาอังกฤษ 49.5% และใช้ภาษาไทย 0.3% ภาษาไทยอยู่ราวอันดับ 28 ตามตารางของ W3Techs ร่วมกับภาษาบัลแกเรีย ตัวเลขนี้บอกว่าเนื้อหาไทยมีสัดส่วนน้อยเมื่อเทียบกับทั้งเว็บ ผู้ใช้ที่ถามเป็นภาษาไทยจึงมีทั้งเนื้อหาไทยและเนื้อหาต่างประเทศให้ AI เลือกมาประกอบคำตอบ
สัดส่วนนี้เป็นตัวเลขของจำนวนเว็บ ไม่ได้วัดคุณภาพคำตอบของ AI ในภาษาไทย แต่เป็นเหตุผลให้ตรวจแหล่งอ้างอิงเอง โดยเฉพาะเมื่อคำตอบอ้างตัวเลขหรือคำพูดที่ผู้อ่านจะนำไปตัดสินใจ

ใช้ AI ค้นข้อมูลอย่างไรให้รู้เท่าทัน
ไม่จำเป็นต้องเลิกใช้ AI หรือ Google เพราะคำตอบที่ปรับมาให้ระบบเลือกก็อาจถูกต้องได้ แต่การถูกเลือกขึ้นมาก่อนยังไม่พอจะบอกว่าถูกที่สุด วิธีที่ใช้ได้จริงมีดังนี้
- เปิดลิงก์แหล่งอ้างอิงที่ AI แสดงให้ แล้วดูว่าตัวเลขและคำพูดมีอยู่จริงในหน้านั้น
- หาเอกสารหรือหน่วยงานต้นทางของข้อมูล แทนการใช้แค่ข้อความสรุป
- เทียบอย่างน้อยสองแหล่งที่เป็นอิสระต่อกัน เมื่อเรื่องนั้นเกี่ยวกับสุขภาพ เงิน หรือการตัดสินใจทางการเมือง
- สังเกตเนื้อหาที่เต็มไปด้วยสถิติและคำพูดแต่ไม่บอกที่มา
สำหรับผู้ทำเว็บและผู้ประกอบการ ผลวิจัยสะท้อนว่าการใส่แหล่งที่มา สถิติ และคำพูดที่ตรวจสอบได้มีผลต่อการถูกเลือก ส่วนผู้อ่านที่ต้องการคำตอบที่เชื่อถือได้ ควรสนับสนุนสื่อและเว็บที่แสดงที่มาของข้อมูลชัดเจนและตรวจสอบย้อนได้
ที่มา: งานวิจัย GEO: Generative Engine Optimization (arXiv:2311.09735, KDD 2024), คู่มือ AI features and your website ของ Google Search Central, รายงานสัดส่วนภาษาเนื้อหาเว็บของ W3Techs







