ผู้อำนวยการใหญ่ WHO คนใหม่ มีผู้สมัคร 7 คน เลือกกันอย่างไร และเข้ารับตำแหน่งเมื่อไร

ผู้สมัครผู้อำนวยการใหญ่ WHO คนใหม่ 7 คนที่ประเทศสมาชิกเสนอ

รายชื่อที่ WHO ประกาศมี 7 คน เรียงตามที่ปรากฏในประกาศ คือ Hanan Mohammed Al-Kuwari, Hanan Balkhy, Hans Henri P. Kluge, María P. Neira, Budi Gunadi Sadikin, Li Song และ Gevorg Tamamyan ทั้งหมดเข้าสู่กระบวนการเพราะประเทศสมาชิกเป็นผู้เสนอชื่อ

ใครอยากรู้ว่าผู้สมัครแต่ละคนมีประสบการณ์อะไร WHO เผยแพร่เอกสารประวัติ (CV) ของผู้สมัครไว้เป็นภาษาอาหรับ จีน อังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเซีย และสเปน อ่านได้จากต้นทางโดยตรง รายชื่อนี้เป็นเพียงด่านแรก ยังไม่ได้บอกว่าใครมีโอกาสมากกว่าใคร และจะยังเปลี่ยนไปเมื่อผ่านขั้นคัดเลือก

ลำดับการเลือกตั้งแต่เวทีแรกถึงวันเข้ารับตำแหน่ง

กระบวนการเลือกแบ่งเป็นหลายช่วง เรียงตามลำดับเวลาได้ดังนี้

• 18-19 พ.ย. 2569 เวทีผู้สมัครครั้งแรกที่สำนักงานใหญ่ WHO เจนีวา
• ต้นปี 2570 คณะกรรมการบริหารสมัยที่ 160 คัดผู้สมัครเหลือ 5 คน
• คณะกรรมการบริหารสัมภาษณ์ผู้สมัครทั้ง 5 คน แล้วเสนอชื่อไม่เกิน 3 คนให้สมัชชาพิจารณา
• 15 มี.ค. 2570 เวทีผู้สมัครครั้งที่สอง สำหรับผู้ที่คณะกรรมการบริหารเสนอชื่อ
• พ.ค. 2570 สมัชชาอนามัยโลกครั้งที่ 80 แต่งตั้งผู้อำนวยการใหญ่
• 16 ส.ค. 2570 ผู้ได้รับแต่งตั้งเข้ารับตำแหน่ง

จำนวนผู้สมัครจึงลดเป็นขั้น จาก 7 คนเหลือ 5 คน แล้วเหลือไม่เกิน 3 คน และสุดท้ายสมัชชาแต่งตั้งเพียงคนเดียว เวทีที่สองจัดให้เฉพาะผู้ที่คณะกรรมการบริหารเสนอชื่อ

คณะกรรมการบริหารและสมัชชาเป็นผู้ตัดสิน

ผู้ตัดสินมีสองกลุ่มหลัก กลุ่มแรกคือคณะกรรมการบริหาร (Executive Board หรือ EB) ซึ่งประกอบด้วยสมาชิกที่มีคุณสมบัติทางเทคนิค 34 คน อยู่ในตำแหน่งวาระละ 3 ปี WHO ระบุว่าคณะกรรมการประชุมใหญ่ปีละครั้งในเดือน ม.ค. เพื่อกำหนดวาระและมติที่จะเสนอต่อสมัชชา และมีการประชุมสั้นอีกครั้งช่วง พ.ค.-มิ.ย. หลังสมัชชา ในกระบวนการเลือกครั้งนี้ คณะกรรมการทำหน้าที่คัดผู้สมัครเหลือ 5 คน สัมภาษณ์ และเสนอชื่อไม่เกิน 3 คน

กลุ่มที่สองคือสมัชชาอนามัยโลก (World Health Assembly) WHO ระบุว่าสมัชชาเป็นองค์กรตัดสินใจของ WHO มีคณะผู้แทนจากประเทศสมาชิกทุกประเทศเข้าร่วม และเป็นผู้แต่งตั้งผู้อำนวยการใหญ่ ประเทศสมาชิกจึงมีบทบาทสองจังหวะ คือเสนอชื่อผู้สมัครตั้งแต่ต้น และร่วมประชุมในสมัชชาที่แต่งตั้งตอนท้าย

ไทยเป็นหนึ่งในประเทศสมาชิกของ WHO ตามรายชื่อที่ WHO เผยแพร่ซึ่งระบุว่ามีสมาชิก 194 ประเทศ ไทยจึงมีคณะผู้แทนอยู่ในสมัชชาที่แต่งตั้งผู้อำนวยการใหญ่ และอยู่ในเวทีเดียวกับที่ตัดสินนโยบายและงบประมาณขององค์การ

ตำแหน่งนี้เกี่ยวพันกับทิศทางของ WHO เพราะสมัชชาชุดเดียวกันยังมีหน้าที่กำหนดนโยบายขององค์การ กำกับนโยบายด้านการเงิน และทบทวนรวมทั้งอนุมัติงบประมาณตามแผนงานที่เสนอ การแต่งตั้งผู้อำนวยการใหญ่จึงเกิดขึ้นในเวทีเดียวกับที่ตัดสินนโยบายและงบประมาณ ส่วนวาระของแต่ละสมัยประชุมสมัชชา คณะกรรมการบริหารเป็นผู้เตรียมไว้ให้

เวทีผู้สมัครที่ติดตามได้ก่อนการคัดเลือก

ตอนนี้อยู่ในขั้นประกาศรายชื่อ ยังไม่มีเวทีผู้สมัครและยังไม่มีการคัดเหลือ 5 คน สิ่งที่ต้องรอดูต่อไปคือเวทีแรกที่เจนีวา ซึ่งเปิดให้ดูแบบสาธารณะ

WHO ระบุว่าเวทีแรกถ่ายทอดสาธารณะผ่านเว็บไซต์เป็นภาษาอาหรับ จีน อังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเซีย และสเปน ส่วนเวทีที่สองเปิดให้ดูสาธารณะเป็นทุกภาษาทางการของ WHO ผู้อ่านจึงฟังผู้สมัครพูดคุยกับประเทศสมาชิกได้ด้วยตัวเอง

จุดที่ควรจับตาถัดไปคือผลการคัดของคณะกรรมการบริหาร ว่าใครอยู่ต่อในรายชื่อ 5 คน และใครอยู่ในรายชื่อไม่เกิน 3 คนที่ส่งให้สมัชชา เมื่อได้รายชื่อชุดนั้นแล้ว เวทีครั้งที่สองจะเป็นโอกาสเห็นผู้สมัครที่เหลืออยู่ก่อนสมัชชาตัดสิน

ที่มา: ประกาศของ WHO เรื่อง Announcement of candidates for the position of WHO Director-General หน้าอธิบายสมัชชาอนามัยโลกกับคณะกรรมการบริหาร และหน้ารายชื่อประเทศสมาชิกบนเว็บไซต์ WHO