เมื่อ AI ไม่ใช่อนาคต แต่เป็น "ตอนนี้"

จาก ChatGPT ของ OpenAI, Gemini ของ Google ไปจนถึงระบบปัญญาประดิษฐ์ในจีนอย่าง Baidu Ernie หรือ Tencent Hunyuan – โลกกำลังหมุนเร็วด้วย AI อย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน หลายประเทศเริ่มปรับตัวแล้ว บางแห่งไปไกลถึงขั้นออกกฎหมายควบคุม AI หรือใช้ AI เป็นเครื่องมือบริหารรัฐ แต่ประเทศไทย... อยู่ตรงไหน?

เราเห็นอะไรจากประเทศอื่น?

  • สหภาพยุโรป มีการออก “AI Act” เพื่อกำหนดกรอบจริยธรรมและการใช้งาน AI อย่างเป็นทางการ

  • สิงคโปร์ ลงทุนในการศึกษาและฝึกอบรม AI ตั้งแต่ระดับมัธยมถึงอุดมศึกษา พร้อมสร้าง Sandbox สำหรับทดสอบ AI ในอุตสาหกรรมต่าง ๆ

  • จีน ใช้ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการเมือง เช่น การจัดการจราจร การเฝ้าระวังภัย และการวิเคราะห์แนวโน้มเศรษฐกิจ

ประเทศเหล่านี้ไม่ได้มอง AI เป็นแค่เครื่องมือไฮเทค แต่คือ "โครงสร้างพื้นฐานใหม่" ที่ต้องลงมืออย่างจริงจัง

แล้วรัฐบาลไทยกำลังทำอะไร?

เท่าที่เห็นชัดเจน มีการจัดตั้ง “คณะกรรมการส่งเสริม AI แห่งชาติ” และแผนยุทธศาสตร์ AI แห่งชาติไทย แต่จนถึงตอนนี้ การเคลื่อนไหวยังจำกัดอยู่ในระดับเอกสารหรือเวทีสัมมนา มากกว่าการนำไปใช้อย่างเป็นรูปธรรมในระบบราชการ ระบบเศรษฐกิจ หรือการศึกษา

ภาครัฐยังไม่มีระบบสนับสนุนอย่างจริงจังสำหรับ:

  • การฝึกอบรม AI ให้กับประชาชนทั่วไป

  • การนำ AI มาใช้ในระบบราชการเพื่อเพิ่มความโปร่งใส

  • การคุ้มครองข้อมูลจากการใช้ AI อย่างไม่เหมาะสม

ผลกระทบของความล่าช้านี้คืออะไร?

  1. ประชาชนกลายเป็นผู้บริโภค AI จากต่างชาติ
    คนไทยใช้ ChatGPT แต่ไม่สามารถพัฒนา GPT ของตัวเองได้ เพราะขาดการสนับสนุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน

  2. เยาวชนไทยตามหลังในตลาดแรงงานยุคใหม่
    หากหลักสูตรในโรงเรียนไม่เปลี่ยน เด็กไทยจะกลายเป็นแรงงานที่ไม่สอดคล้องกับโลกการทำงานที่มี AI อยู่ทุกที่

  3. ผู้ประกอบการไทยต้องแข่งในสนามที่ไม่เท่าเทียม
    Startup ไทยต้องใช้เครื่องมือจากต่างประเทศ ซึ่งอาจมีต้นทุนสูงและขาดความยืดหยุ่นเมื่อเทียบกับประเทศที่สนับสนุนอุตสาหกรรม AI ในประเทศตนเอง

ถึงเวลาเปลี่ยนมุมมองจาก “เสพเทค” เป็น “สร้างเทค”

AI ไม่ใช่แค่เรื่องของบริษัทยักษ์ใหญ่ หรือวงการวิทยาศาสตร์ แต่มันเป็น “โครงสร้างพื้นฐานใหม่” ที่จะกลายเป็นปัจจัยสี่ของการพัฒนาในศตวรรษนี้ ไม่ต่างจากไฟฟ้าในยุคอุตสาหกรรม

คำถามสำคัญคือ: เราจะปล่อยให้คนไทยเป็นแค่ผู้ใช้งาน โดยไม่สร้างอะไรเป็นของตัวเองเลยหรือ?

หยุดถามว่า AI จะมาแย่งงานไหม แล้วเริ่มถามว่า “รัฐบาลไทยจะลงมือทำอะไรได้บ้าง?”

โอกาสของประเทศไม่ได้อยู่ที่การมีเทคโนโลยีล้ำหน้าเท่านั้น แต่อยู่ที่การกล้าลงมือสร้างระบบที่เอื้อให้ประชาชนใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีนั้นอย่างเท่าเทียม

บางทีสิ่งที่หายไปในโลกของ AI… อาจไม่ใช่โค้ด หรือเทคโนโลยี แต่มือของรัฐบาลที่ยังไม่กล้ายื่นเข้ามาจับอนาคต

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

  • AI Act (European Union) – eur-lex.europa.eu
  • Singapore National AI Strategy – smartnation.gov.sg
  • ยุทธศาสตร์ปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติ พ.ศ. 2565–2570 – สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล (DEPA)