Advertisement
เทคโนโลยี

AR VR ในห้องเรียน ใช้เครื่องมืออะไรได้จริง และงานวิจัยบอกอะไร

ปรับปรุงล่าสุด:

AR VR ในห้องเรียนมีเครื่องมือให้ใช้ทั้งแอปฟรีของ สสวท. และโลก 3 มิติบนเบราว์เซอร์ พร้อมสรุปผลวิจัยและเครื่องมือที่ปิดตัวไปแล้ว

AR VR ในห้องเรียน ใช้เครื่องมืออะไรได้จริง และงานวิจัยบอกอะไร

AR VR ในห้องเรียนเริ่มใช้ได้จริงแล้ว ครูไทยเปิดใช้แอป AR ฟรีของสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท., IPST) ได้ทันที และมีเครื่องมือบนเบราว์เซอร์ให้นักเรียนสร้างโลก 3 มิติเอง แต่งานวิจัยชี้ว่าผลต่อการเรียนรู้ขึ้นกับวิธีใช้ และเครื่องมือดังบางตัวในอดีตก็ปิดตัวไปแล้ว

บทความนี้รวบรวมเครื่องมือที่ยืนยันได้ว่ามีอยู่จริง ผลวิจัยที่วัดเป็นตัวเลข และข้อควรเช็กก่อนซื้อหรือเริ่มใช้ เพื่อให้ครูและโรงเรียนเลือกให้ตรงกับอุปกรณ์ที่มี

สสวท. ทำแอป AR เสริมหนังสือเรียนให้ใช้ฟรี

ตัวอย่างที่ใกล้ตัวที่สุดคือแอป AR สสวท. คณิต ประถม ซึ่งเป็นสื่อ AR แสดงภาพ 3 มิติประกอบหนังสือเรียนคณิตศาสตร์ระดับประถมศึกษา สสวท. ระบุว่าแอปนี้ทำไว้ให้ครูคณิตศาสตร์ใช้คู่กับหนังสือเรียน เพื่อช่วยฝึกการคิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา และนำความรู้ไปใช้ แอปมีให้ดาวน์โหลดฟรีบน iPhone และ iPad

แอปออกครั้งแรกเมื่อเดือนพฤษภาคม 2562 และยังได้รับการอัปเดตต่อเนื่อง เวอร์ชัน 1.16 อัปเดตเมื่อ 8 พ.ย. 2568 ใช้ได้กับ iOS และ iPadOS 13.0 ขึ้นไป ผู้พัฒนาระบุว่าแอปไม่เก็บข้อมูลผู้ใช้ ข้อนี้สำคัญสำหรับโรงเรียนที่ต้องให้เด็กเล็กใช้งาน หน้าแอปไม่ได้ระบุว่ารองรับฟีเจอร์ช่วยการเข้าถึงอะไรบ้าง

จุดเด่นของแอปแบบนี้คือไม่ต้องซื้อแว่นหรืออุปกรณ์พิเศษ ครูใช้โทรศัพท์หรือแท็บเล็ตที่มีอยู่แล้วได้ แต่หน้าแอปใน App Store ระบุเฉพาะอุปกรณ์ของ Apple ครูที่ใช้เครื่องอื่นต้องตรวจก่อนว่าแอปรองรับหรือไม่

งานวิจัยบอกอะไรเรื่องผลต่อการเรียนรู้

งานทบทวนวรรณกรรมและวิเคราะห์อภิมานของ Garzón และคณะ ตีพิมพ์ในวารสาร Virtual Reality ปี 2562 รวบรวมงานวิจัย 61 ชิ้นที่เผยแพร่ระหว่างปี 2555-2561 พบว่า AR มีผลต่อประสิทธิผลการเรียนรู้ในระดับปานกลาง (ค่า d = 0.64) ประโยชน์ที่งานวิจัยรายงานมากที่สุดคือผลการเรียนที่ดีขึ้นและแรงจูงใจของผู้เรียน

ต้องอ่านผลนี้ด้วยความระวัง งานชิ้นนี้ศึกษา AR เท่านั้น ไม่รวม VR และครอบคลุมงานวิจัยถึงปี 2561 ผู้เขียนงานวิจัยยังชี้ว่าระบบ AR ที่ทบทวนมีเพียงระบบเดียวที่มีฟีเจอร์ช่วยการเข้าถึง และงานก่อนหน้าให้ความสำคัญกับความต้องการของผู้ใช้เฉพาะกลุ่มน้อย จึงยังพูดไม่ได้เต็มปากว่าเทคโนโลยีนี้ช่วยทุกคนได้เท่ากัน

สรุปได้ว่าหลักฐานชุดนี้สนับสนุนเรื่องผลการเรียนและแรงจูงใจ แต่ยังไม่มีข้อมูลในที่นี้ที่ยืนยันเรื่องการจดจำระยะยาว หรือการลดความเหลื่อมล้ำของนักเรียนในพื้นที่ห่างไกล สองข้อนี้จึงไม่ควรถูกนำเสนอเป็นข้อเท็จจริง

เครื่องมือที่ปิดตัวไปแล้ว และที่ยังใช้ได้

Google Expeditions เคยเป็นแอปพาทัศนศึกษาเสมือนจริงที่โรงเรียนรู้จักกันแพร่หลาย แต่ Google ประกาศเมื่อวันที่ 13 พ.ย. 2563 ว่าจะเลิกสนับสนุนแอป และแอปจะอยู่ใน Google Play และ App Store ถึงวันที่ 30 มิ.ย. 2564 ทัวร์ส่วนใหญ่ย้ายไปอยู่ใน Google Arts & Culture ซึ่งแสดงแบบ 360 องศาบน Android และ iOS และเปิดดูผ่านเว็บได้ Google ให้เหตุผลว่าประสบการณ์ที่ต้องใช้แว่น VR ไม่ได้เข้าถึงได้สำหรับผู้เรียนทุกคน (อ้างตามรายงานของ 9to5Google และ Input)

เรื่องนี้เป็นบทเรียนให้โรงเรียนที่คิดจะลงทุนกับแว่นจำนวนมาก เพราะบริการที่พึ่งพาอยู่อาจหยุดได้ ส่วนเครื่องมือที่ยังเปิดอยู่ เช่น Unimersiv บน Meta Quest Store เป็นแอปที่ให้ผู้ใช้เข้าไปเยือนสถานที่สำคัญอย่างวิหารอะโครโพลิสแห่งเอเธนส์ อนุสรณ์สถานลินคอล์น และเทพีเสรีภาพ มีทัวร์นำชมโดยนักประวัติศาสตร์เป็นกิจกรรมที่ผู้พัฒนาประกาศแยก หน้าร้านไม่ระบุราคา

อีกทางเลือกคือ Delightex Edu ซึ่งเดิมชื่อ CoSpaces Edu เป็นเครื่องมือสร้างงาน 3 มิติและเขียนโค้ดสำหรับห้องเรียน ใช้ได้ตั้งแต่ชั้นประถมถึงมัธยม ใช้งานบนเบราว์เซอร์ที่อัปเดตแล้วโดยไม่ต้องติดตั้ง มีแผน Basic ฟรีและแผน Pro แบบเสียเงิน รองรับโหมด AR และ VR นักเรียนสร้างโลกของตัวเองแล้วเข้าไปดูได้ การดูแบบ VR ทำได้ผ่านสมาร์ตโฟนด้วยแอปคู่กัน และมีไฟล์ APK ให้ติดตั้งบนอุปกรณ์ Android, Meta และ PICO

61 ชิ้น งานวิจัยที่ทบทวน พบ AR มีผลต่อการเรียนรู้ระดับปานกลาง / ก่อนใช้ AR VR ในห้องเรียน ต้องเช็กอะไร / อุปกรณ์ที่เครื่องมือรองรับ / แผนฟรีใช้ได้พอกับห้องเรียน / ทางเรียนอื่นเมื่อสวมแว่นไม่ได้ / แอปเก็บข้อมูลเด็กหรือไม่ / ผู้พัฒนายังอัปเดตแอปอยู่หรือไม่
ครูและโรงเรียนควรไล่เช็ก 5 ข้อนี้ก่อนตัดสินใจเริ่มใช้เครื่องมือ

ครูและโรงเรียนควรเช็กอะไรก่อนเริ่มใช้

เริ่มจากอุปกรณ์ที่มีอยู่ เครื่องมือบนเบราว์เซอร์และแอป AR บนโทรศัพท์หรือแท็บเล็ตเริ่มได้เร็วและลงทุนน้อย ส่วน VR แบบสวมแว่นต้องเตรียมทั้งแว่น พื้นที่ และเวลาดูแลนักเรียน ควรเริ่มจากบทเรียนเดียวที่ภาพ 3 มิติช่วยอธิบายได้ชัด แล้วค่อยขยาย

ก่อนตัดสินใจ ให้ไล่เช็กตามนี้

  • อุปกรณ์ที่เครื่องมือรองรับ ตรงกับที่โรงเรียนมีหรือไม่
  • แผนฟรีใช้ได้พอกับห้องเรียนหรือต้องจ่ายเพิ่ม
  • นักเรียนที่สวมแว่นไม่ได้ มีทางเรียนแบบอื่นหรือไม่
  • แอปเก็บข้อมูลเด็กหรือไม่
  • ผู้พัฒนายังอัปเดตแอปอยู่หรือไม่

ข้อสุดท้ายสำคัญไม่น้อยกว่าข้ออื่น เพราะกรณี Expeditions แสดงให้เห็นว่าเครื่องมือที่ได้รับความนิยมก็ถูกยกเลิกได้ ครูควรมีแผนสำรองที่ไม่พึ่งแพลตฟอร์มเดียว

ที่มา: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (หน้าแอป AR สสวท. คณิต ประถม), Delightex Edu, Meta Quest Store (Unimersiv), Garzón และคณะ วารสาร Virtual Reality ปี 2562, 9to5Google และ Input เรื่องการเลิกสนับสนุน Google Expeditions

บทความที่เกี่ยวข้อง