Advertisement
เศรษฐกิจ

เกณฑ์บรรจบตัวและ ERM II ด่านที่ประเทศต้องผ่านก่อนใช้เงินยูโร

ปรับปรุงล่าสุด:

เกณฑ์บรรจบตัว 4 ข้อและ ERM II คือด่านก่อนใช้เงินยูโร ตอนนี้มี 21 ประเทศ ส่วน 5 ประเทศที่ ECB ประเมินปี 2569 ยังไม่พร้อม

เกณฑ์บรรจบตัวและ ERM II ด่านที่ประเทศต้องผ่านก่อนใช้เงินยูโร

ตอนนี้มี 21 ประเทศที่ใช้เงินยูโร หลังบัลแกเรียเข้าร่วมในปี 2569 (ค.ศ. 2026) และชาวยุโรปกว่า 350 ล้านคนใช้เงินสกุลนี้ในชีวิตประจำวัน บอริส วุยซิช (Boris Vujčić) รองประธานธนาคารกลางยุโรป (ECB) อธิบายเส้นทางที่ทุกประเทศต้องผ่านในปาฐกถาที่เมืองแฟรงก์เฟิร์ตเมื่อวันที่ 2 มิ.ย. 2569 ว่าการจะใช้เงินยูโรได้ ประเทศต้องผ่านเกณฑ์การบรรจบตัวทางเศรษฐกิจ (convergence) 4 ข้อ และต้องอยู่ในกลไกอัตราแลกเปลี่ยนยุโรป ERM II อย่างน้อย 2 ปี

ยูโรโซนขยายจากต้นทางจนถึง 21 ประเทศได้อย่างไร

เงินยูโรเริ่มใช้เมื่อปี 2542 (ค.ศ. 1999) วุยซิชระบุว่าในกว่า 25 ปีที่ผ่านมา จำนวนสมาชิกยูโรโซนเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว และยูโรได้ตำแหน่งสกุลเงินที่สำคัญเป็นอันดับสองในการค้าและการเงินระหว่างประเทศ โดยอ้างถึงรายงานบทบาทระหว่างประเทศของยูโรที่ ECB จัดทำในปี 2569

เขาชี้ว่าความสำเร็จนี้ไม่ได้เกิดจากการตัดสินใจครั้งเดียว แต่มาจากกรอบกติกาที่เน้นการบรรจบตัวและการเตรียมสถาบันให้พร้อม ในช่วงท้ายของปาฐกถา เขาสรุปว่ากรอบกติกาที่ชัดเจน บวกกับการบูรณาการทีละขั้น การเตรียมความพร้อมเชิงสถาบัน และความน่าเชื่อถือของนโยบาย ช่วยให้การรวมสกุลเงินสำเร็จได้

2 ปี ระยะเวลาขั้นต่ำที่ต้องอยู่ใน ERM II ก่อนใช้เงินยูโร / ก่อนใช้เงินยูโร ต้องผ่านเกณฑ์อะไรบ้าง / เสถียรภาพด้านราคา / ฐานะการคลังที่มั่นคง / อัตราดอกเบี้ยระยะยาว / เสถียรภาพอัตราแลกเปลี่ยน
ประเทศที่อยากใช้เงินยูโรต้องผ่านเกณฑ์เศรษฐกิจ 4 ข้อ และอยู่ใน ERM II อย่างน้อย 2 ปี

เกณฑ์บรรจบตัว 4 ข้อที่ต้องผ่าน

นอกจากกรอบกฎหมายและสถาบันของประเทศต้องเข้ากันได้กับสนธิสัญญาของสหภาพยุโรป (อียู) แล้ว ประเทศที่อยากใช้ยูโรต้องผ่านเกณฑ์เศรษฐกิจสี่ข้อ ข้อแรกคือเสถียรภาพด้านราคา วุยซิชอธิบายว่าสกุลเงินร่วมต้องมี "วัฒนธรรมการรักษาเสถียรภาพร่วมกัน" ประเทศที่เข้ามาจึงต้องคุมเงินเฟ้อให้อยู่ในระดับที่เทียบกับกลุ่มได้

ข้อที่สองคือฐานะการคลังที่มั่นคง วัดจากดุลงบประมาณและหนี้สาธารณะ เพื่อกันไม่ให้ประเทศขาดดุลเกินตัว ข้อที่สามคืออัตราดอกเบี้ยระยะยาว ซึ่งเป็นเครื่องทดสอบความเชื่อมั่นของตลาด เพราะสะท้อนความคาดหวังเรื่องเงินเฟ้อ ผลิตภาพ ความยั่งยืนทางการคลัง และเสถียรภาพของเศรษฐกิจ

ข้อที่สี่คือเสถียรภาพอัตราแลกเปลี่ยน ประเทศต้องอยู่ใน ERM II อย่างน้อย 2 ปี ระหว่างนั้น ECB และธนาคารกลางที่เข้าร่วมจะช่วยกันจำกัดความผันผวนของเงินสกุลนั้นเทียบกับยูโร

ตัวเลขเกณฑ์ไม่ได้ตายตัวตลอดไป ในรายงานการบรรจบตัวที่ ECB เผยแพร่เมื่อวันที่ 24 มิ.ย. 2569 เกณฑ์เงินเฟ้ออยู่ที่ 2.7% และเกณฑ์อัตราดอกเบี้ยระยะยาวอยู่ที่ 5.1% โดยคำนวณจากค่าเฉลี่ยของประเทศที่ทำได้ดีที่สุด 3 ประเทศ แล้วบวกเพิ่ม 1.5 และ 2 จุดตามลำดับ ส่วนเกณฑ์การคลังคือขาดดุลไม่เกิน 3% ของ GDP และหนี้สาธารณะไม่เกิน 60% ของ GDP

ERM II คือห้องรอ หรือห้องซ้อม

ERM II ตั้งขึ้นในปี 2540 หลังยูโรเริ่มใช้ เงินโครนเดนมาร์กเป็นสกุลเดียวที่อยู่ในกลไกนี้อยู่หลายปี บางคนเรียก ERM II ว่า "ห้องรอ" (waiting room) ก่อนเข้ายูโร แต่วุยซิชชอบเรียกว่า "ห้องซ้อม" (exercise room) มากกว่า เพราะเป็นที่ที่ประเทศฝึกตัวให้พร้อมและพิสูจน์ว่าไปต่อขั้นสุดท้ายได้

เขาอธิบายว่า ERM II เป็นกรอบสำหรับประสานนโยบาย เตรียมสถาบัน และสร้างความเชื่อมั่น ทั้งยังช่วยปกป้องเงินสกุลของประเทศจากแรงกดดันในตลาดที่ไม่สมเหตุสมผล เงื่อนไข 2 ปีสะท้อนว่าการบูรณาการที่ยั่งยืนต้องอาศัยความต่อเนื่อง ความสม่ำเสมอ และความน่าเชื่อถือเมื่อเวลาผ่านไป ไม่ใช่แค่จัดตัวเลขให้ตรงกันชั่วคราว

เมื่ออียูขยายสมาชิกในปี 2547 เอสโตเนีย ลัตเวีย ลิทัวเนีย ไซปรัส มอลตา สโลวาเกีย และสโลวีเนีย ต่างนำเงินสกุลของตนเข้า ERM II กลุ่มบอลติกกับสโลวาเกียเริ่มต้นด้วยรายได้และระดับราคาราวครึ่งหนึ่งของค่าเฉลี่ยยูโรโซน ส่วนไซปรัสใกล้เคียงค่าเฉลี่ยมากกว่า กลุ่มบอลติกยังรักษาข้อผูกพันด้านอัตราแลกเปลี่ยนไว้ได้ตลอดวิกฤตการเงินปี 2551-2552 ขณะที่ปรับตัวภายในประเทศ

กรณีสโลวาเกีย อัตรากลางของเงินโครูนาถูกปรับค่าขึ้นสองครั้ง เพื่อสะท้อนผลงานเศรษฐกิจที่แข็งแรงและการบรรจบตัวที่เกิดขึ้นจริง วุยซิชบอกว่าเป็นตัวอย่างของ "กรอบกติกาที่ทำงานตามที่ออกแบบไว้" ส่วนโครเอเชียกับบัลแกเรียนำเงินคูนาและเงินเลฟเข้า ERM II ในปี 2563 ท่ามกลางความไม่แน่นอนช่วงโควิด-19 โครเอเชียเริ่มใช้ยูโรในปี 2566 หรือราว 3 ปีต่อมา และบัลแกเรียตามมาในปี 2569

วิกฤตการเงินโลกยังทำให้ยุโรปเห็นจุดอ่อนหลายด้าน ทั้งความไม่สมดุลในภาคการเงิน การไหลออกของเงินทุนอย่างฉับพลัน และการกำกับดูแลธนาคารที่ไม่เพียงพอ ยุโรปจึงตั้งกลไกกำกับดูแลเดี่ยว (Single Supervisory Mechanism) และกลไกแก้ปัญหาเดี่ยว (Single Resolution Mechanism) เป็นสองเสาแรกของสหภาพการธนาคาร พร้อมเสริมการกำกับติดตามเศรษฐกิจมหภาคและธรรมาภิบาลด้านการคลัง ปัจจุบันความร่วมมือใกล้ชิดกับสหภาพการธนาคารกลายเป็นส่วนหนึ่งของขั้นตอนเข้า ERM II แล้ว บทเรียนที่วุยซิชย้ำคือการเป็นสมาชิกอย่างยั่งยืนต้องมีทั้งตัวเลขที่บรรจบกันตอนเข้า และสถาบันที่รับแรงกระแทกได้ในภายหลัง

ประเทศนอกยูโรโซนตอนนี้อยู่ตรงไหน

ในรายงานการบรรจบตัวฉบับเดือน มิ.ย. 2569 ECB ประเมินสาธารณรัฐเช็ก ฮังการี โปแลนด์ โรมาเนีย และสวีเดน และสรุปว่าความคืบหน้าด้านการบรรจบตัวเศรษฐกิจกับยูโรโซนตั้งแต่ปี 2567 อยู่ในระดับจำกัด โดยมีปัจจัยกดดัน เช่น สงครามในยูเครน ความตึงเครียดทางการค้า และสงครามในตะวันออกกลาง

ด้านเงินเฟ้อ โรมาเนียสูงกว่าเกณฑ์มาก ฮังการีและโปแลนด์สูงกว่าเล็กน้อย ส่วนเช็กกับสวีเดนอยู่ต่ำกว่าเกณฑ์ ด้านดอกเบี้ยระยะยาว โปแลนด์อยู่ที่ 5.4% ฮังการีและโรมาเนียอยู่ที่ 6.7% ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ 5.1% ทั้งสามประเทศ ด้านการคลัง ฮังการี โปแลนด์ และโรมาเนียขาดดุลเกิน 3% ของ GDP ในปี 2568 และตกอยู่ภายใต้ขั้นตอนการขาดดุลเกินควร

รายงานฉบับเดียวกันระบุว่าไม่มีสกุลเงินของทั้งห้าประเทศอยู่ใน ERM II และกฎหมายของทั้งห้าประเทศยังไม่เข้ากันได้เต็มที่กับข้อกำหนดการใช้ยูโร ECB ยังชี้ว่าคุณภาพของสถาบันยังมีที่ให้ปรับปรุงในทุกประเทศ ยกเว้นสวีเดน หมายความว่าการเข้าร่วมของสมาชิกรายถัดไปยังต้องรอทั้งตัวเลขเศรษฐกิจ กฎหมาย และการเข้า ERM II ให้ครบก่อน

ที่มา: ปาฐกถา 'A European perspective on currency and convergence' ของบอริส วุยซิช รองประธาน ECB (2 มิ.ย. 2569) และข่าวประชาสัมพันธ์รายงานการบรรจบตัวของ ECB (24 มิ.ย. 2569)

บทความที่เกี่ยวข้อง