กัญชา 2569 ช่อดอกต้องมีใบสั่งจ่าย อะไรยังทำได้

ช่อดอกซื้อขายได้แค่ไหน

ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขฉบับ พ.ศ. 2568 ร้านต้องขอใบสั่งจ่ายก่อนขายช่อดอกให้บุคคลทั่วไป ใบสั่งจ่ายต้องออกโดยผู้ประกอบวิชาชีพเพื่อประโยชน์ทางการแพทย์ และสั่งจ่ายได้ไม่เกิน 30 วัน ผู้ที่อยากซื้อจึงต้องผ่านการตรวจหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพก่อน ไม่ใช่เดินเข้าร้านแล้วซื้อได้ทันที

ประกาศเดียวกันมีข้อห้ามสำคัญอีกสามข้อ ข้อแรกคือห้ามจำหน่ายเพื่อให้สูบในสถานประกอบการ ยกเว้นเป็นการรักษาโดยผู้ประกอบวิชาชีพ ข้อสองคือห้ามขายผ่านตู้อัตโนมัติและช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ ข้อสามคือห้ามโฆษณาทุกช่องทาง ดังนั้นการสั่งซื้อช่อดอกทางออนไลน์ไม่ใช่ช่องทางที่ประกาศเปิดให้ทำ

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกระบุว่า ผู้ที่ซื้อช่อดอกจากผู้ปลูกได้ มีเฉพาะโรงงานผลิตยาและผลิตภัณฑ์สมุนไพร ผู้นำเข้าสมุนไพรควบคุม สถานพยาบาล ร้านขายยา และผู้รับใบอนุญาตรายอื่นตามที่กฎกระทรวงกำหนด ผู้ปลูกจะขายให้ประชาชนทั่วไปโดยตรงไม่ได้ ช่อดอกจึงต้องผ่านสถานที่ที่ได้รับอนุญาตก่อนถึงมือผู้ใช้

ผู้ปลูกเพื่อขายต้องทำอะไรบ้าง

กฎกระทรวงว่าด้วยการอนุญาตให้ศึกษาวิจัย ส่งออก จำหน่าย หรือแปรรูปสมุนไพรควบคุมเพื่อการค้า ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2569 วางเงื่อนไขกับผู้ที่ปลูกเพื่อจำหน่าย ช่อดอกที่จะขายต้องมีใบรับรองมาตรฐาน คือใบรับรอง GACP จากหน่วยงานรัฐ หรือใบรับรอง COA จากห้องปฏิบัติการเอกชน เงื่อนไขหลักที่ผู้ปลูกต้องทำมีดังนี้

• เจ้าของแปลงที่เป็นบุคคลธรรมดาต้องมีอายุอย่างน้อย 20 ปีบริบูรณ์
• เจ้าของแปลงต้องไม่เคยต้องโทษความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดหรือความผิดร้ายแรงตามที่กฎหมายกำหนด
• ผู้ปฏิบัติงานต้องผ่านหลักสูตรอบรม 2 หลักสูตรที่กรมรับรอง และประจำแปลงตลอดเวลาที่เปิดทำการ
• เก็บบัญชีและเอกสารอย่างน้อย 3 ปี พร้อมให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบ
• รายงานสถานะแปลงทุกเดือน ภายในหนึ่งเดือนนับจากสิ้นเดือน

การบันทึกมีแบบฟอร์มกำหนด ใช้แบบ ภ.ท.27 บันทึกการปลูกและเก็บเกี่ยว และแบบ ภ.ท.28 บันทึกการจำหน่ายให้คู่ค้า รายงานรายเดือนต้องระบุปริมาณการผลิต สินค้าคงคลัง และการจำหน่าย ถ้าช่อดอกถูกขโมยหรือสูญหาย ผู้ปลูกต้องแจ้งเป็นหนังสือต่อผู้อนุญาตโดยไม่ชักช้า

ผู้ที่เคยได้รับใบอนุญาตตามกฎกระทรวงปี 2559 ยังดำเนินการต่อได้จนกว่าใบอนุญาตเดิมจะหมดอายุ หลังจากนั้นต้องขอใบอนุญาตใหม่ตามกฎกระทรวงฉบับนี้ และผู้ที่เคยถูกพักใช้ใบอนุญาตเพราะทำผิดเงื่อนไขอาจไม่ได้รับการต่ออายุ

โทษของการลักลอบขายและส่งออก

การลักลอบจำหน่ายช่อดอกกัญชามีโทษตามมาตรา 78 ของ พ.ร.บ.คุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 คือจำคุกไม่เกิน 1 ปี ปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ส่วนการนำกัญชาออกนอกประเทศโดยไม่ผ่านพิธีการศุลกากรหรือหลบเลี่ยงการตรวจค้น มีโทษจำคุกไม่เกิน 10 ปี หรือปรับ 4 เท่าของราคาของที่รวมค่าอากรแล้ว หรือทั้งจำทั้งปรับ

ถ้าพบการลักลอบจำหน่ายช่อดอกกัญชา หรือการมั่วสุมเสพที่สร้างความเดือดร้อน แจ้งได้ที่สายด่วน ป.ป.ส. โทร. 1386 ตลอด 24 ชั่วโมง

ก่อนซื้อหรือก่อนทำ ควรเช็กอะไร

ผู้ซื้อควรถามถึงใบสั่งจ่ายและเตรียมไปพบผู้ประกอบวิชาชีพก่อน เพราะใบสั่งจ่ายเป็นเงื่อนไขหลักของการซื้อช่อดอกตามประกาศ ส่วนผู้ที่คิดจะเปิดร้านหรือขายช่อดอก ควรเทียบเงื่อนไขกับกฎกระทรวงฉบับที่ 2 พ.ศ. 2569 ทั้งเรื่องใบอนุญาต ใบรับรองมาตรฐาน คุณสมบัติเจ้าของแปลง และการรายงานรายเดือน

สำหรับผลิตภัณฑ์อื่นที่ไม่ใช่ช่อดอก เช่น ใบกัญชา หรือผลิตภัณฑ์ที่สกัดจากกัญชา กฎเกณฑ์อาจต่างกันไปตามประเภทผลิตภัณฑ์ ควรสอบถามกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก หรือ อย. ก่อนซื้อหรือผลิต

ที่มา: ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 และข้อมูลเผยแพร่ของรัฐบาล, กฎกระทรวงว่าด้วยการอนุญาตให้ศึกษาวิจัย ส่งออก จำหน่าย หรือแปรรูปสมุนไพรควบคุมเพื่อการค้า ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2569 ตามข้อมูลของกองกัญชาทางการแพทย์ กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก