Advertisement
สังคม

ความจนดิจิทัลในไทย ผู้ใช้เน็ต 92.8% แต่คนเรียนน้อยและผู้สูงอายุยังตกขบวน

ปรับปรุงล่าสุด:

ความจนดิจิทัลในไทยอยู่ที่ใคร สสช. พบผู้ใช้เน็ต 92.8% แต่กลุ่มเรียนต่ำกว่าประถมใช้ 74.2% และผู้สูงอายุ 58.3%

ความจนดิจิทัลในไทย ผู้ใช้เน็ต 92.8% แต่คนเรียนน้อยและผู้สูงอายุยังตกขบวน

ประชาชนอายุ 6 ปีขึ้นไปใช้อินเทอร์เน็ตแล้วร้อยละ 92.8 แต่คนที่ยังอยู่นอกโลกออนไลน์กระจุกอยู่ในกลุ่มที่เรียนน้อย อยู่นอกเขตเทศบาล และอยู่ในวัยสูงอายุ นี่คือภาพความจนดิจิทัลในไทยตามผลสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติ (สสช.) ไตรมาส 2 ปี 2569 (เม.ย.-มิ.ย.)

ค่าเฉลี่ยที่สูงขนาดนี้ซ่อนคนอีกกลุ่มหนึ่งไว้ และตัวเลขแยกกลุ่มของ สสช. ชี้ว่าความต่างระหว่างกลุ่มยังกว้างมาก โดยเฉพาะระดับการศึกษาและช่วงอายุ

ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตแตะ 92.8% แต่ยังมีราว 4.8 ล้านคนอยู่นอกวง

สสช. สัมภาษณ์ครัวเรือนตัวอย่าง 86,880 ครัวเรือนในไตรมาส 2 ปี 2569 พบว่าไทยมีประชาชนอายุ 6 ปีขึ้นไป 66.4 ล้านคน ในจำนวนนี้ใช้อินเทอร์เน็ต 61.6 ล้านคน (ร้อยละ 92.8) ใช้โทรศัพท์มือถือ 63.8 ล้านคน (ร้อยละ 96.2) และมีโทรศัพท์มือถือเป็นของตัวเอง 60.1 ล้านคน (ร้อยละ 90.6) ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 91.5 ในไตรมาส 2 ปี 2568 และร้อยละ 92.2 ในไตรมาส 1 ปี 2569

ถ้าลบผู้ใช้ออกจากประชากรกลุ่มนี้ จะเหลือคนที่ยังไม่ใช้อินเทอร์เน็ตราว 4.8 ล้านคน (คำนวณจากตัวเลขของ สสช.) พวกเขาไม่ได้กระจายอยู่เท่าๆ กันในทุกกลุ่ม และตัวเลขด้านล่างจะแสดงว่ากระจุกอยู่ตรงไหน

เรื่องอุปกรณ์ก็บอกอะไรได้เช่นกัน ผู้ใช้โทรศัพท์มือถือร้อยละ 97.9 ใช้สมาร์ตโฟน ครัวเรือนทั้งประเทศมี 24.8 ล้านครัวเรือน เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต 23.3 ล้านครัวเรือน (ร้อยละ 93.8) และมีโทรศัพท์มือถือ 24.2 ล้านครัวเรือน (ร้อยละ 97.3) แต่มีคอมพิวเตอร์เพียง 5.0 ล้านครัวเรือน (ร้อยละ 20.1) สสช. นับคอมพิวเตอร์รวมเครื่องตั้งโต๊ะ โน้ตบุ๊ก และแท็บเล็ต ครัวเรือนส่วนใหญ่ที่ออนไลน์จึงมีมือถือแต่ไม่มีคอมพิวเตอร์

คนเรียนน้อยออนไลน์ต่างจากคนเรียนสูงแค่ไหน / ใช้อินเทอร์เน็ต ร้อยละ 99.6 ร้อยละ 74.2 / มือถือของตัวเอง ร้อยละ 99.7 ร้อยละ 67.9
ผู้ไม่มีการศึกษาและต่ำกว่าประถมใช้อินเทอร์เน็ตร้อยละ 74.2 ขณะที่ผู้จบอุดมศึกษาร้อยละ 99.6

ความจนดิจิทัลในไทยกระจุกอยู่ที่กลุ่มเรียนน้อยและอยู่นอกเมือง

ตัวเลขแยกตามระดับการศึกษา ภูมิภาค และเพศในหัวข้อนี้มาจากรายงานฉบับเต็มของไตรมาส 3 ปี 2568 (ก.ค.-ก.ย.) ซึ่งผู้ใช้อินเทอร์เน็ตทั้งประเทศอยู่ที่ร้อยละ 91.9 ผู้จบอุดมศึกษาใช้อินเทอร์เน็ตร้อยละ 99.6 และผู้จบมัธยมศึกษาตอนปลายร้อยละ 99.1 แต่ผู้ที่ไม่มีการศึกษาและผู้ที่มีการศึกษาต่ำกว่าประถมศึกษาใช้เพียงร้อยละ 74.2 ช่องว่างราว 25 จุดนี้ใหญ่กว่ามิติอื่นทุกมิติที่ สสช. รายงาน

การมีมือถือเป็นของตัวเองก็เป็นแบบเดียวกัน ผลสำรวจไตรมาส 2 ปี 2569 พบว่ากลุ่มที่ไม่มีการศึกษาและต่ำกว่าประถมศึกษามีโทรศัพท์มือถือเป็นของตัวเองร้อยละ 67.9 ขณะที่ผู้จบอุดมศึกษามีร้อยละ 99.7 กลุ่มแรกจึงมีเกือบหนึ่งในสามที่ไม่มีมือถือของตัวเอง

เรื่องพื้นที่ กรุงเทพมหานครมีผู้ใช้อินเทอร์เน็ตสูงสุดที่ร้อยละ 97.0 ตามด้วยภาคกลางร้อยละ 93.5 ภาคใต้ร้อยละ 92.4 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือร้อยละ 90.3 และภาคเหนือต่ำสุดที่ร้อยละ 86.8 คนที่อยู่ในเขตเทศบาลใช้ร้อยละ 94.3 ส่วนนอกเขตเทศบาลใช้ร้อยละ 89.9

ช่องว่างระหว่างเพศเล็กกว่ามาก ผู้ชายใช้อินเทอร์เน็ตร้อยละ 92.9 และผู้หญิงร้อยละ 91.0 ห่างกันไม่ถึง 2 จุด เมื่อเทียบกับช่องว่างด้านการศึกษาและพื้นที่

ผู้สูงอายุติดที่ทักษะและความจำเป็น ไม่ใช่ค่าอินเทอร์เน็ต

ตัวเลขผู้สูงอายุมาจากรายงานแยกของ สสช. ที่ใช้ผลสำรวจปี 2566 ซึ่งพบว่าไทยมีผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปราว 13.6 ล้านคน ใช้อินเทอร์เน็ต 7.9 ล้านคน (ร้อยละ 58.3) ผู้สูงอายุในเขตเทศบาลใช้ร้อยละ 67.5 แต่นอกเขตเทศบาลใช้ร้อยละ 51.4 ยิ่งอายุมาก ตัวเลขยิ่งลดลงเป็นขั้นบันได ช่วงอายุ 60-64 ปีใช้ร้อยละ 78.0 ส่วนผู้ที่อายุ 80 ปีขึ้นไปใช้เพียงร้อยละ 20.2

ผู้สูงอายุร้อยละ 41.7 ไม่ใช้อินเทอร์เน็ต เหตุผลอันดับหนึ่งคือใช้ไม่เป็นหรือไม่มีความรู้ทักษะในการใช้ (ร้อยละ 21.0) อันดับสองคือไม่มีความจำเป็นหรือไม่สนใจ (ร้อยละ 20.3) ส่วนเหตุผลว่าค่าใช้จ่ายอินเทอร์เน็ตสูงเกินไปมีเพียงร้อยละ 0.2

การออนไลน์ได้ยังไม่ได้บอกว่าใช้เป็นหรือปลอดภัย จากการสำรวจไตรมาส 2 ปี 2566 ผู้สูงอายุที่ใช้อุปกรณ์ดิจิทัลร้อยละ 82.5 ไม่เคยพัฒนาทักษะดิจิทัลผ่านระบบออนไลน์ และร้อยละ 43.0 เคยประสบภัยจากการใช้อุปกรณ์ ในกลุ่มที่เคยประสบภัย ส่วนใหญ่ถูกหลอกหรือถูกรบกวนโดยแก๊งคอลเซ็นเตอร์ (ร้อยละ 38.5)

ช่องว่างระดับโลกและตัวเลขที่ต้องติดตามต่อ

สหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (International Telecommunication Union หรือ ITU) ระบุในรายงาน Facts and Figures 2025 ว่าประชากรโลกเกือบสามในสี่ใช้อินเทอร์เน็ตแล้ว แต่ยังมี 2.2 พันล้านคนที่ออฟไลน์ ส่วนใหญ่อยู่ในประเทศรายได้ต่ำและปานกลาง ITU ยังระบุว่าช่องว่างระหว่างเมืองกับชนบทและระหว่างเพศแคบลงแล้ว แต่ยังไม่หายไป ไทยอยู่ในภาพเดียวกัน คือคนส่วนใหญ่ออนไลน์แล้ว และปัญหาที่เหลือคือกลุ่มเฉพาะ

สสช. เปลี่ยนจากสำรวจรายปีมาเป็นรายไตรมาสตั้งแต่ พ.ศ. 2564 จึงมีตัวเลขใหม่ออกมาต่อเนื่อง สิ่งที่ควรดูในรายงานรอบถัดไปคือ ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตกลุ่มการศึกษาต่ำกว่าประถมศึกษาจะขยับจากร้อยละ 74.2 หรือไม่ และภาคเหนือจะขยับจากร้อยละ 86.8 ตามภาคอื่นทันหรือเปล่า ส่วนตัวเลขผู้สูงอายุร้อยละ 58.3 ที่เล่าไว้ข้างต้นเป็นผลสำรวจปี 2566

ที่มา: สำนักงานสถิติแห่งชาติ การมีการใช้ ICT ของประชาชนในประเทศไทย ปี 2569 (ไตรมาส 2), สำนักงานสถิติแห่งชาติ การสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2568 (ไตรมาส 3), สำนักงานสถิติแห่งชาติ สรุปผลที่สำคัญ การมีการใช้ไอซีทีของผู้สูงอายุ พ.ศ. 2566, สหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (ITU) Measuring digital development: Facts and Figures 2025

บทความที่เกี่ยวข้อง