พ.ร.บ.ล้มละลายฉบับใหม่ 2569 หนี้ตั้งแต่ 1 แสนบาทขอฟื้นฟูได้ แต่ไม่ใช่ล้างหนี้

สยามรัฐรายงาน (ข่าวลงวันที่ 1 ต.ค. 2569) ว่านายนิกร จำนง ประธาน กมธ.ร่วม แถลงว่าจะนำร่างขึ้นทูลเกล้าฯ ภายใน 20 วัน และกฎหมายจะมีผลเมื่อพ้น 180 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตัวเลขนี้เป็นกำหนดการที่แถลงไว้ ไม่ใช่การยืนยันว่าดำเนินการแล้ว ณ วันที่ 18 ต.ค. 2569 ยังไม่พบเอกสารต้นทางที่ยืนยันว่าทูลเกล้าฯ หรือประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว จึงยังระบุวันที่มีผลบังคับใช้ไม่ได้

ลูกหนี้บุคคลธรรมดาแบบไหนขอฟื้นฟูฐานะได้ และต่างจากการล้างหนี้อย่างไร

ลูกหนี้บุคคลธรรมดาที่มีมูลหนี้ (ยอดหนี้รวมทั้งหมด) ไม่ต่ำกว่า 100,000 บาทเข้าข่ายขอฟื้นฟูฐานะตามร่างที่รัฐสภาเห็นชอบ เกณฑ์นี้มาจากร่างของสภาผู้แทนราษฎร ระหว่างทางวุฒิสภาเคยแก้ให้เป็น 300,000 บาท แต่ กมธ.ร่วมกลับไปใช้ 100,000 บาทตามเดิม ตามที่สยามรัฐรายงาน

ร่างนี้ใช้คำว่า "รายได้" แทนคำว่า "รายได้สม่ำเสมอ" สยามรัฐรายงานว่าเพื่อลดข้อถกเถียงเรื่องการตีความ ส่วนศาลจะดูรายได้ของลูกหนี้อย่างไรในทางปฏิบัติ ต้องรอดูตัวบทที่ประกาศจริง

การฟื้นฟูฐานะไม่ใช่การล้างหนี้ และไม่ทำให้หนี้หายไป ลูกหนี้ยังต้องชำระหนี้ตามแผนที่ศาลเห็นชอบ โดยกำหนดระยะเวลาชำระไม่เกิน 20 ปีนับจากวันที่ศาลมีคำสั่งเห็นชอบ สิ่งที่ลูกหนี้ได้คือการจัดระเบียบการชำระหนี้ภายใต้การดูแลของศาล ไม่ใช่การได้รับยกหนี้

กฎหมายนี้ครอบคลุมทั้งลูกหนี้ที่เป็นวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) และลูกหนี้บุคคลธรรมดา สำหรับลูกหนี้บุคคลธรรมดา กมธ.ร่วมคงร่างของสภาผู้แทนราษฎรไว้ ส่วนเกณฑ์ของฝั่งผู้ประกอบการยังไม่มีต้นทางตัวบทที่ตรวจสอบได้ จึงไม่ขอระบุตัวเลข

ระหว่างรอกฎหมายประกาศใช้ ยังไม่มีรายการเอกสารที่ทางการกำหนด ผู้ที่เป็นหนี้เตรียมข้อมูลพื้นฐานของตัวเองไว้ได้ เพื่อประเมินฐานะก่อนตัดสินใจ

• รวบรวมรายการหนี้ทั้งหมด ได้แก่ ชื่อเจ้าหนี้ และยอดหนี้คงเหลือ
• เก็บสัญญา ใบแจ้งหนี้ และใบเสร็จการชำระไว้ให้ครบ
• รวมยอดหนี้ทั้งหมดว่าถึง 100,000 บาทหรือไม่
• จดรายได้และรายจ่ายประจำ เพื่อดูว่าชำระได้เดือนละเท่าไร

ผู้ที่มีหนี้หลายรายการควรปรึกษาทนายความหรือหน่วยงานให้คำปรึกษาด้านหนี้ก่อนตัดสินใจทำอะไร เพราะการเสนอแผนต่อศาลมีผลผูกพันลูกหนี้ตลอดระยะเวลาชำระ

ข้าราชการที่เข้าสู่การฟื้นฟูต้องพ้นตำแหน่งหรือไม่

ข้าราชการ พนักงาน หรือลูกจ้างที่เข้าสู่การฟื้นฟูไม่ต้องพ้นตำแหน่งเพียงเพราะล้มละลาย โดยสิทธิตามร่างใช้กับลูกหนี้ที่ศาลอนุมัติแผนฟื้นฟูแล้ว ตามรายงานของไทยโพสต์และสยามรัฐ หากถูกพิทักษ์ทรัพย์ภายหลังจากที่แผนได้รับอนุมัติ ก็ยังไม่ขาดคุณสมบัติในการรับราชการ ไทยโพสต์รายงานว่าร่างของสภาผู้แทนราษฎรคงบทบัญญัติเรื่องนี้ไว้ ส่วนวุฒิสภาเคยตัดออก

ข้อนี้ไม่ได้หมายความว่าข้าราชการที่ล้มละลายทุกคนจะไม่ต้องพ้นตำแหน่ง ส่วนกรณีที่เข้าสู่การฟื้นฟูแล้วแผนไม่สำเร็จ ไทยโพสต์รายงานว่ายังเป็นข้าราชการต่อได้ แต่ต้นทางที่ตรวจสอบได้ยังไม่ชัดในจุดนี้ ต้องรอตัวบทที่ประกาศจริงว่าครอบคลุมกรณีแผนไม่สำเร็จหรือไม่

นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ (Abhisit Vejjajiva) อดีตนายกรัฐมนตรี อภิปรายในสภาผู้แทนราษฎร ตามที่ไทยโพสต์รายงานเมื่อ 23 ก.ย. 2569 ว่าบทบัญญัติแบบนี้ให้ประโยชน์เฉพาะผู้ล้มละลายที่แผนฟื้นฟูได้รับอนุมัติ และเรียกว่า "ความลักลั่นและเลือกปฏิบัติ" เขาตั้งข้อสังเกตว่าลูกหนี้สุจริตรายอื่น หรือผู้ที่แผนไม่ผ่านศาล อาจไม่ได้รับสิทธิ และกฎหมายอื่นยังจำกัดสิทธิของผู้ล้มละลายในบางตำแหน่ง เขาเสนอให้รัฐบาลตรากฎหมายกลางฉบับสั้นเพื่อแก้กฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องพร้อมกัน นี่เป็นข้อสังเกตของนายอภิสิทธิ์ ไม่ใช่ข้อสรุปของตัวบท

อะไรยังไม่ชัด และติดตามได้จากไหน

ตอนนี้ยังมีหลายเรื่องที่ตอบไม่ได้ เพราะยังไม่มีตัวบทที่ประกาศจริง ได้แก่ ถ้อยคำในกฎหมายที่ประกาศ ขั้นตอนยื่นคำร้องฟื้นฟูฐานะ เอกสารที่ศาลต้องการ วันที่กฎหมายมีผลบังคับใช้ และวิธีที่ศาลจะตีความคำว่า "รายได้" รวมถึงว่าข้าราชการที่แผนไม่สำเร็จจะได้รับความคุ้มครองหรือไม่

ผู้อ่านติดตามความคืบหน้าได้จากราชกิจจานุเบกษา ซึ่งจะเป็นที่ประกาศตัวบทและกำหนดวันมีผล และจากเว็บไซต์ทางการของรัฐสภา ซึ่งเผยแพร่ข้อมูลร่างกฎหมายและการประชุมของคณะกรรมาธิการ ควรรอดูตัวบทจากสองแหล่งนี้ก่อนยื่นคำร้องหรือตัดสินใจเรื่องหนี้

คำถามที่พบบ่อย

พ.ร.บ.ล้มละลายฉบับใหม่ 2569 มีผลบังคับใช้เมื่อไร

ตามที่สยามรัฐรายงาน กฎหมายจะมีผลเมื่อพ้น 180 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา สถานะการประกาศล่าสุดดูได้ในหัวข้อสถานะล่าสุด

กฎหมายนี้ล้างหนี้ให้ลูกหนี้หรือไม่ และชำระได้นานสุดกี่ปี

ไม่ล้างหนี้ ลูกหนี้ต้องชำระตามแผนที่ศาลเห็นชอบ ภายในไม่เกิน 20 ปีนับจากวันที่ศาลมีคำสั่งเห็นชอบแผน

ข้าราชการที่ล้มละลายต้องพ้นตำแหน่งหรือไม่

ผู้ที่เข้าสู่การฟื้นฟูและศาลอนุมัติแผนแล้วไม่ต้องพ้นตำแหน่งเพียงเพราะล้มละลาย แต่ไม่ได้หมายความว่าข้าราชการที่ล้มละลายทุกคนจะไม่ต้องพ้นตำแหน่ง ส่วนกรณีแผนไม่สำเร็จต้องรอตัวบทที่ประกาศจริง

ที่มา: รายงานข่าวของสยามรัฐ (siamrath.co.th) ลงวันที่ 1 ต.ค. 2569 สองชิ้น และไทยโพสต์ (thaipost.net) ลงวันที่ 23 ก.ย. 2569 ตอนนี้ยังไม่พบผลการลงมติหรือรายงาน กมธ.ร่วมฉบับทางการบนเว็บไซต์รัฐสภาและวุฒิสภาที่เปิดอ่านได้ ข้อมูลในข่าวนี้จึงอิงรายงานของสื่อสองแห่งนี้ และจะปรับให้ตรงกับเอกสารทางการเมื่อมีการเผยแพร่