Advertisement
สุขภาพ

ข้อมูลปลอมเรื่องสุขภาพ WHO ชี้เป็นภัยต่อสาธารณสุข

ปรับปรุงล่าสุด:

ข้อมูลปลอมเรื่องสุขภาพถูกยกขึ้นหารือในสมัชชาอนามัยโลก WHO ชี้เป็นภัยสาธารณสุข ดูแนวทางรับมือและผลต่อเรื่องยาและวัคซีน

ข้อมูลปลอมเรื่องสุขภาพ WHO ชี้เป็นภัยต่อสาธารณสุข

ข้อมูลปลอมเรื่องสุขภาพ เช่น ข่าวลือเรื่องยาและวัคซีนที่แชร์กันในโซเชียล ถูกองค์การอนามัยโลก (World Health Organization: WHO) ยกเป็นหนึ่งในประเด็นหลักของการประชุมสมัชชาอนามัยโลกครั้งที่ 79 (Seventy-ninth World Health Assembly) ที่เจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ระหว่างวันที่ 18-23 พ.ค. 2569 ผู้เข้าร่วมเห็นตรงกันว่าข้อมูลเท็จและข้อมูลบิดเบือนด้านสุขภาพเป็นภัยคุกคามสาธารณสุขที่เพิ่มขึ้น และทำให้มาตรการสุขภาพที่ได้ผลทำงานได้ยากขึ้น เรื่องนี้เกี่ยวกับทุกคนที่เคยได้รับข้อความเตือนหรือสูตรรักษาโรคผ่านกลุ่มแชต

เวทีโต๊ะกลมสมัชชาอนามัยโลกพูดอะไรไว้

WHO แจ้งความคืบหน้าของสมัชชาเมื่อวันที่ 21 พ.ค. 2569 ว่าสมัชชาจัดเวทีโต๊ะกลมเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Roundtable) เรื่องข้อมูลเท็จและข้อมูลบิดเบือนด้านสุขภาพ มีผู้นำจากรัฐบาล องค์การระหว่างประเทศ นักวิทยาศาสตร์ ภาคประชาสังคม เยาวชน ภาคเอกชน และสื่อเข้าร่วม ผู้เข้าร่วมเห็นตรงกันว่าเรื่องนี้ไม่ได้อยู่แค่ในมิติของการสื่อสาร แต่เป็นภัยที่บั่นทอนการให้บริการสุขภาพที่มีประสิทธิผล

ผู้เข้าร่วมเรียกร้องให้ภาคส่วนต่างๆ ร่วมมือกัน และลงทุนต่อเนื่องในระบบข้อมูลที่แข็งแรง พร้อมชี้ว่า WHO มีบทบาทเป็นเจ้าภาพรวมพันธมิตรและวางแนวทางกลาง ผู้พูดบางส่วนเล่าวิธีของประเทศตัวเอง เช่น การทำงานแบบทั้งรัฐบาลร่วมกัน การให้ชุมชนมีส่วนร่วม และการสื่อสารอย่างโปร่งใสเพื่อสร้างความเชื่อมั่น

ที่ประชุมให้น้ำหนักกับบุคลากรสาธารณสุขและคนที่ชุมชนไว้ใจ ในฐานะด่านหน้าที่ต้องรับมือกับข่าวลือ และให้ใช้เครือข่ายนักวิทยาศาสตร์ช่วยส่งหลักฐานออกไปอย่างทันเวลาและน่าเชื่อถือ การประชุมครั้งนี้เป็นการหารือแนวทาง ยังไม่มีสถิติผู้ป่วยหรือผู้เสียชีวิตจากข้อมูลปลอมประกอบ

สามเรื่องที่ที่ประชุมให้ความสำคัญ

WHO สรุปว่าลำดับความสำคัญของที่ประชุมมีสามเรื่อง เรื่องแรกคือลงทุนกับคุณภาพของข้อมูลสุขภาพ เรื่องที่สองคือเปลี่ยนจากการตามแก้ข่าวลือหลังแพร่ไปแล้ว มาเป็นการเข้าถึงและพูดคุยกับประชาชนเชิงรุก เรื่องที่สามคือร่วมมือกับแพลตฟอร์มเทคโนโลยีและกลุ่มผู้ใช้ปลายทางให้ใกล้ชิดขึ้น

ประเด็นเรื่องแพลตฟอร์มสำคัญกับผู้อ่านโดยตรง เพราะข้อความที่เราเห็นส่วนใหญ่เดินทางผ่านแอปแชตและโซเชียล การที่ WHO ระบุชัดว่าต้องทำงานกับแพลตฟอร์มและผู้ใช้ แปลว่าการแก้ปัญหาไม่ได้อยู่ที่หน่วยงานสาธารณสุขฝ่ายเดียว

ยาและวัคซีน ข้อมูลเท็จกระทบความเชื่อมั่นอย่างไร

เรื่องข้อมูลเท็จไม่ได้ถูกพูดถึงเฉพาะในเวทีโต๊ะกลม สมัชชาเดียวกันรับมติ WHA79.11 ว่าด้วยการเสริมสร้างระบบเฝ้าระวังความปลอดภัยด้านยา (pharmacovigilance) หรือระบบติดตามความปลอดภัยของยา วัคซีน และเทคโนโลยีสุขภาพอื่น WHO ระบุบนหน้าข่าวว่ามตินี้เน้นการสื่อสารความเสี่ยงที่มีประสิทธิผล และความพยายามต่อต้านข้อมูลเท็จและข้อมูลบิดเบือน โดยเรียกร้องให้รัฐสมาชิกเสริมระบบติดตามความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์เหล่านี้

ด้านวัคซีน WHO แจ้งเมื่อวันที่ 26 พ.ค. 2569 ว่าผู้นำสุขภาพโลกยืนยันความมุ่งมั่นต่อแผนงานวัคซีนโลก Immunization Agenda 2030 (IA2030) ประเทศสมาชิกระบุว่าข้อมูลเท็จและความไว้วางใจที่ลดลงเป็นภัยที่เพิ่มขึ้นต่อการให้วัคซีน และการสร้างความเชื่อมั่นต่อวัคซีนกลับมาเป็นเรื่องสำคัญต่อการบรรลุเป้าหมาย IA2030 WHO ระบุว่าเรื่องเล่าเท็จยังแพร่เร็วบนแพลตฟอร์มดิจิทัล หลายประเทศจึงเสนอให้เพิ่มการทำงานกับชุมชน ลงทุนด้านการสื่อสารสุขภาพ และใช้กลยุทธ์ที่อิงหลักฐานเพื่อรับมือข้อมูลเท็จและความระแวง

WHO ยังไม่ได้ระบุว่าอัตราการฉีดวัคซีนลดลงเท่าไรเพราะข้อมูลเท็จ

แนวทางจัดการอินโฟเดมิก (infodemic) ของ WHO

WHO เรียกภาวะที่มีข้อมูลมากเกินไป รวมถึงข้อมูลเท็จหรือชวนให้เข้าใจผิด ทั้งในโลกออนไลน์และโลกจริง ว่าอินโฟเดมิก (infodemic) ซึ่งแพร่ในช่วงโรคระบาดและอาจทำให้คนมีพฤติกรรมเสี่ยงและไม่ไว้ใจระบบสุขภาพ WHO อธิบายการจัดการอินโฟเดมิกว่าเป็นการใช้การวิเคราะห์ที่อิงความเสี่ยงและหลักฐานอย่างเป็นระบบ เพื่อลดผลกระทบต่อพฤติกรรมสุขภาพในภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุข

WHO แบ่งงานนี้เป็นสี่ด้าน ด้านแรกคือรับฟังข้อกังวลและคำถามของชุมชน ด้านที่สองคือส่งเสริมความเข้าใจเรื่องความเสี่ยงและคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ ด้านที่สามคือสร้างภูมิคุ้มกันต่อข้อมูลเท็จ และด้านที่สี่คือให้ชุมชนมีส่วนร่วมลงมือทำสิ่งที่เป็นประโยชน์

สำหรับผู้อ่าน เมื่อเจอข้อความรักษาโรคหรือคำเตือนเรื่องวัคซีนในกลุ่มแชต ให้ถามแพทย์ เภสัชกร หรือบุคลากรสาธารณสุขที่ไว้ใจได้ เพราะที่ประชุมให้น้ำหนักกับกลุ่มนี้ในฐานะด่านหน้ารับมือข่าวลือ และก่อนเริ่ม เปลี่ยน หรือหยุดการรักษาใดๆ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

ที่มา: องค์การอนามัยโลก (WHO) ข่าวความคืบหน้าสมัชชาอนามัยโลกครั้งที่ 79 วันที่ 21 พ.ค. 2569 หน้าสมัชชาอนามัยโลกครั้งที่ 79 ข่าวมติ WHA79.11 ข่าว Immunization Agenda 2030 วันที่ 26 พ.ค. 2569 และหน้าหัวข้อ Infodemic

บทความที่เกี่ยวข้อง