บ้านใหม่ขายใคร? เมื่อคนเกิดน้อยลง แต่คอนโดยังสร้างไม่หยุด
ตัวเลขที่ไม่ค่อยมีใครพูดถึง
ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยสร้างที่อยู่อาศัยใหม่ทั้งบ้านและคอนโดมิเนียมเพิ่มขึ้นต่อเนื่องทุกปี แต่ในเวลาเดียวกัน อัตราการเกิดของเด็กไทยกลับลดลงอย่างต่อเนื่องจนต่ำกว่าระดับทดแทนประชากรแล้ว คำถามตรง ๆ คือ บ้านพวกนี้จะขายใคร?
ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่าในปี 2566 ประเทศไทยมีอัตราการเกิดต่ำกว่า 500,000 คนต่อปี ขณะที่จำนวนครัวเรือนใหม่ที่เกิดขึ้นจริงก็ไม่ได้เพิ่มตามที่นักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์คาดการณ์ไว้
บ้านพ่อแม่ที่รออยู่เงียบ ๆ
คนไทยส่วนใหญ่มีบ้านต้นทางอยู่แล้ว บ้านที่พ่อแม่ปลูกสร้าง บ้านที่ตายายฝากไว้ หรือบ้านในต่างจังหวัดที่ยังคงอยู่ แต่เมื่อลูกหลานเข้ามาทำงานในเมือง สิ่งแรกที่ทำคือเช่าห้องหรือกู้ซื้อคอนโด โดยไม่ได้คิดว่าจะกลับไปทำอะไรกับบ้านที่มีอยู่
ผลลัพธ์คือ บ้านเก่าทั่วประเทศกำลังถูกทิ้งร้างโดยไม่มีคนดูแล ทรุดโทรมลงทุกปี ขณะที่เจ้าของผ่อนคอนโดในกรุงเทพฯ เดือนละหลักหมื่น
ตัวเลขหนี้ที่ตามมากับบ้านใหม่
การกู้ซื้อที่อยู่อาศัยใหม่ในราคาตลาดปัจจุบัน หมายถึงภาระผ่อนเฉลี่ย 15,000–30,000 บาทต่อเดือนนานกว่า 20–30 ปี สำหรับครอบครัวที่มีรายได้ระดับกลาง นี่คือเกือบครึ่งหนึ่งของรายได้ทั้งหมดที่ต้องจ่ายให้ธนาคาร
ในขณะที่บ้านต้นทางของครอบครัวที่มีอยู่แล้ว ไม่ต้องมีภาระผ่อน ค่าใช้จ่ายหลักมีเพียงการซ่อมแซมและดูแลรักษา หากนำเงินผ่อนบ้านมาบริหารเป็นเงินออมหรือลงทุนแทน ภาพรวมทางการเงินของครอบครัวจะต่างออกไปมาก
บ้านเก่าจะเกิดอะไรขึ้น ถ้าไม่มีคนกลับไป
ในหลายประเทศที่ผ่านวิกฤตประชากรมาก่อน เช่น ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และบางส่วนของยุโรป สิ่งที่เกิดขึ้นคือ "บ้านร้าง" กระจายตัวทั่วชนบทและเมืองรองโดยไม่มีผู้ดูแล ญี่ปุ่นมีบ้านร้างที่เรียกว่า akiya มากกว่า 8 ล้านหลังแล้ว และถึงขนาดต้องออกนโยบายให้คนซื้อบ้านร้างในราคา 1 เยน เพื่อดึงคนกลับไปอยู่อาศัย
ไทยกำลังเดินบนเส้นทางเดียวกัน ในต่างจังหวัดหลายพื้นที่เริ่มเห็นบ้านปิดตาย หน้าต่างปิด ไม่มีไฟ แต่โฉนดยังอยู่ในชื่อลูกหลานที่ทำงานในเมือง
คำถามที่ควรถามก่อนกู้
ก่อนตัดสินใจซื้อที่อยู่อาศัยใหม่ มีคำถามที่ควรตอบให้ได้ก่อน:
- บ้านต้นทางของครอบครัวจัดการได้หรือยัง? มีคนดูแลไหม จะขาย จะรีโนเวต หรือจะปล่อยทิ้ง
- ที่อยู่อาศัยใหม่นี้ตอบสนองความต้องการจริง หรือตอบสนองความรู้สึก? ระยะทางจากที่ทำงาน การดูแลพ่อแม่ในอนาคต หรือแผนครอบครัว
- ภาระหนี้ที่จะเกิดขึ้นคุ้มหรือไม่? เมื่อเทียบกับทางเลือกอื่น เช่น เช่า ปรับปรุงบ้านเดิม หรือกลับไปอยู่กับครอบครัว
- ถ้าต้องย้ายออกจากพื้นที่นี้ในอนาคต จะทำอย่างไรกับบ้านใหม่ที่เพิ่งซื้อ?
สิ่งที่ไม่มีในโฆษณาโครงการ
โฆษณาบ้านและคอนโดมักพูดถึงไลฟ์สไตล์ ทำเล และดีไซน์ แต่ไม่ค่อยพูดถึงว่า อีก 20 ปีข้างหน้า เมื่อลูกโตและย้ายออก เมื่อพ่อแม่ต้องการคนดูแล หรือเมื่อรายได้เปลี่ยน บ้านหลังนั้นจะยังเป็นคำตอบอยู่ไหม
ในสังคมที่ประชากรกำลังหดตัว คุณค่าของที่อยู่อาศัยเปลี่ยนไป บ้านไม่ใช่สินทรัพย์ที่ราคาจะขึ้นเสมอ และหนี้ก้อนใหญ่ที่ตัดสินใจเร็วเกินไป อาจกลายเป็นภาระที่ใหญ่กว่าที่คาดไว้
