Advertisement
ภัยธรรมชาติ

น้ำป่า น้ำหลาก น้ำท่วม ต่างกันอย่างไร และควรเตรียมตัวอย่างไรก่อนฝนหนัก

ปรับปรุงล่าสุด:

Read this story in English

น้ำป่า น้ำหลาก น้ำท่วม ต่างกันอย่างไร ดูนิยามจากกรมอุตุนิยมวิทยา สาเหตุที่ทำให้เกิด และสิ่งที่ควรทำก่อน ระหว่าง และหลังเกิดเหตุ

น้ำป่า น้ำหลาก น้ำท่วม ต่างกันอย่างไร และควรเตรียมตัวอย่างไรก่อนฝนหนัก

น้ำป่า น้ำหลาก น้ำท่วม ต่างกันอย่างไร ตามข้อมูลของกรมอุตุนิยมวิทยา น้ำป่าไหลหลากและน้ำท่วมฉับพลันคือน้ำที่มาเร็วบริเวณใกล้ภูเขาต้นน้ำ น้ำท่วมขังคือน้ำที่สะสมหรือขังอยู่ในพื้นที่ และน้ำล้นตลิ่งคือน้ำที่เกิดจากฝนหนักต่อเนื่องจนแม่น้ำระบายไม่ทัน ทั้งหมดอยู่ในกลุ่มอุทกภัย และเจอได้ในช่วงฝนตกหนัก

การรู้ว่าน้ำที่กำลังมาเป็นแบบไหน ช่วยให้ประเมินได้ว่าบ้านของเราเสี่ยงอย่างไร และควรเตรียมตัวอะไรไว้ก่อนฝนตกหนัก

น้ำป่า น้ำหลาก น้ำท่วม ต่างกันอย่างไรตามการแบ่งอุทกภัย

อุทกภัยคือภัยและอันตรายที่เกิดจากสภาวะน้ำท่วมหรือน้ำท่วมฉับพลัน ต้นเหตุคือฝนตกหนักหรือฝนตกต่อเนื่องนาน ฝนแบบนี้มาจากหลายปัจจัย เช่น หย่อมความกดอากาศต่ำ พายุหมุนเขตร้อน (พายุดีเปรสชัน พายุโซนร้อน พายุไต้ฝุ่น) ร่องมรสุมหรือร่องความกดอากาศต่ำ ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และบางกรณีเกิดจากเขื่อนพัง

กรมอุตุนิยมวิทยาแยกลักษณะของอุทกภัยเป็นสามกลุ่ม คือ น้ำป่าไหลหลากหรือน้ำท่วมฉับพลัน น้ำท่วมหรือน้ำท่วมขัง และน้ำล้นตลิ่ง คำว่า "น้ำป่า" กับ "น้ำหลาก" ที่หลายคนแยกเรียก จัดอยู่ในกลุ่มเดียวกันคือน้ำป่าไหลหลาก ส่วนน้ำที่ล้นจากแม่น้ำเรียกว่าน้ำล้นตลิ่ง

น้ำป่าไหลหลากและน้ำท่วมฉับพลันมาเร็วจากฝนเหนือภูเขา

น้ำป่าไหลหลากหรือน้ำท่วมฉับพลันมักเกิดในที่ราบต่ำหรือที่ราบลุ่มบริเวณใกล้ภูเขาต้นน้ำ เมื่อฝนตกหนักเหนือภูเขาอย่างต่อเนื่องนาน น้ำจึงไหลลงสู่ที่ราบอย่างรวดเร็ว ผู้ที่อาศัยใกล้ภูเขาหรือที่ลุ่มเชิงเขาจึงควรติดตามคำเตือนอย่างใกล้ชิดในช่วงฝนตกหนัก

สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดนราธิวาส เผยแพร่ข้อมูลผ่านศูนย์กลางข้อมูลเปิดภาครัฐ (data.go.th) อธิบายเพิ่มว่า ดินโคลนถล่มมักเกิดพร้อมกับน้ำป่าไหลหลาก หรือเกิดตามหลังจากนั้น เมื่อดินและหินอุ้มน้ำไม่ไหว มวลดินและหินจะเคลื่อนตัวลงตามแรงโน้มถ่วง คนที่อยู่ใกล้เชิงเขาจึงต้องระวังทั้งน้ำและดินพร้อมกัน

น้ำท่วมขังเกิดจากระบายน้ำไม่ดี ส่วนน้ำล้นตลิ่งเกิดจากฝนหนักต่อเนื่อง

น้ำท่วมหรือน้ำท่วมขัง คือน้ำสะสมจำนวนมากที่ไหลในแนวราบจากที่สูงสู่ที่ต่ำ หรือน้ำที่ขังอยู่ในเมือง ต้นเหตุที่กรมระบุไว้มีสามอย่าง คือระบบระบายน้ำไม่ดี มีสิ่งกีดขวางทางน้ำ และมีน้ำทะเลหนุนในพื้นที่ชายฝั่ง

น้ำล้นตลิ่งเกิดจากปริมาณน้ำจำนวนมากที่มาจากฝนหนักต่อเนื่อง จนแม่น้ำระบายไม่ทัน เมื่อเทียบกัน น้ำป่าไหลหลากเน้นที่ความเร็วของน้ำที่ไหลลงสู่ที่ราบ ส่วนน้ำล้นตลิ่งเน้นที่ปริมาณน้ำที่ลำน้ำรับไม่ไหว สำหรับบ้านที่เคยถูกน้ำท่วม คำแนะนำพื้นฐานคือย้ายคน สัตว์เลี้ยง และสิ่งของไปไว้ที่สูงซึ่งพ้นระดับน้ำที่เคยท่วม

10 เมตร ความยาวเชือกมนิลาอย่างน้อย ไว้ยึดเหนี่ยวเมื่อกระแสน้ำเชี่ยว / ก่อนฝนหนัก เตรียมอะไรไว้บ้าง / ย้ายคนและสิ่งของขึ้นที่สูง / ย้ายรถขึ้นที่สูง / เตรียมกระสอบทราย / อาหารสำรองและน้ำดื่ม / ยาและเวชภัณฑ์ / วิทยุ ไฟฉาย และเชือกมนิลา
ของที่กรมอุตุนิยมวิทยาแนะนำให้เตรียมก่อนเกิดอุทกภัย

ก่อนฝนหนักควรเตรียมอะไรไว้บ้าง

ก่อนฝนหนักควรเตรียมของจำเป็นไว้ให้พร้อม และปฏิบัติตามคำเตือนพร้อมติดตามรายงานของกรมอุตุนิยมวิทยาอย่างต่อเนื่อง ของที่กรมแนะนำให้เตรียมก่อนเกิดอุทกภัยมีดังนี้

  • ย้ายคน สัตว์เลี้ยง และสิ่งของไปที่สูงซึ่งพ้นระดับน้ำที่เคยท่วม
  • ย้ายรถยนต์หรือยานพาหนะขึ้นที่สูง
  • เตรียมกระสอบทรายไว้เสริมคันดินเมื่อน้ำสูงขึ้น
  • เตรียมอาหารสำรองหลายวันและน้ำดื่มในภาชนะที่ปิดสนิท
  • เตรียมยาและเวชภัณฑ์ รวมถึงยาสำหรับแมลงกัดต่อยและงูพิษ
  • เตรียมวิทยุที่ใช้ถ่าน ไฟฉาย ถ่าน และเชือกมนิลาอย่างน้อย 10 เมตรไว้ยึดเหนี่ยวเมื่อกระแสน้ำเชี่ยว

บ้านที่อยู่ในพื้นที่ซึ่งเคยถูกน้ำท่วมนาน ควรเตรียมเรือไม้ เรือยาง หรือแพ ไว้ใช้ในกรณีน้ำท่วมนาน พร้อมเครื่องมือช่างไม้ ไม้กระดาน และเชือกสำหรับต่อแพ รายการเหล่านี้ควรเตรียมก่อนฝนตกหนัก ไม่ใช่รอให้มีประกาศเตือน

ขณะน้ำมาและหลังน้ำลดต้องระวังสิ่งที่ตามมา

ขณะเกิดอุทกภัย ให้ตัดระบบไฟฟ้าและปิดแก๊สหุงต้ม อยู่ในอาคารที่แข็งแรงและอยู่ที่สูงเหนือระดับน้ำเดิม รักษาความอบอุ่นของร่างกาย ไม่ขับขี่ยานพาหนะฝ่ากระแสน้ำหลาก ไม่เล่นหรือว่ายน้ำขณะน้ำท่วม และระวังสัตว์มีพิษที่หนีน้ำขึ้นมาอยู่บนบ้านและหลังคา ถ้าสถานการณ์คับขันให้เตรียมพร้อมอพยพ หรือทำตามคำแนะนำของทางราชการ โดยให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของชีวิตมากกว่าทรัพย์สิน

หลังน้ำลด งานแรกคือเก็บกวาดโคลนและเศษซาก ทำความสะอาดบ้านเรือนและถนน แล้วซ่อมระบบไฟฟ้า ประปา และโทรคมนาคมให้กลับสู่สภาพปกติโดยเร็ว หลังเหตุการณ์ผ่านไป ให้ช่วยเหลือผู้ประสบภัยด้านเสื้อผ้า อาหาร และการดำรงชีพ ควรเฝ้าระวังการเจ็บป่วยและโรคระบาดที่อาจเกิดจากสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปด้วย

ที่มา: กรมอุตุนิยมวิทยา หน้าข้อมูลอุทกภัย และชุดข้อมูลรายงานสถานการณ์อุทกภัยและดินถล่มของสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดนราธิวาส บนศูนย์กลางข้อมูลเปิดภาครัฐ (data.go.th)

บทความที่เกี่ยวข้อง